İsrail ile ateşkes arayışındaki karmaşık durum, elindeki mevcut silah stoklarını dondurma veya depolama konusunda istekli olduklarını belirten Bassem Naim’ın Doha’daki açıklamalarıyla yeniden gündeme geldi. Naim, gerilimi azaltmaya yönelik kapsamlı bir yaklaşımın da önkoşul olmadığını söylemekle birlikte, tarafların bu konuyu görüşmeye açık olduğunu vurguladı.
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ise ikinci aşamanın zorlu bir süreç olacağını ancak bu ay içinde başlatılabileceğini ifade etti. İlk aşamada Gazze’ye yönelik saldırılar sürerken, bölgede en az 360 Filistinli hayatını kaybetti. Yardım girişlerinde ise kısıtlılık sürüyor ve verilen miktarlar, anlaşmada öngörülenin oldukça altında kalıyor.
İlk aşamanın özeti ve ikinci aşamadan beklenenler: Ateşkesin 10 Ekim’de başlamasıyla birlikte İsrail’in bu süreci 500’ün üzerinde ihlali rapor edildi. Bu ihlaller sonucunda en az 360 Filistinli öldü ve Gazze’deki çatışmalar iki yıllık süreci kapsayacak biçimde can kaybını 70 bini aştı. Birleşmiş Milletler uzmanları bu saldırıları ateşkesin açık ihlali olarak görüyor.
İsrail birliklerini geri çekti mi? Anlaşma çerçevesinde Gazze Şeridi’nin kıyılarını kapsayan “sarı hat”ın gerisinde konuşlanması beklenen İsrail, bu hatta kayda değer bir geri çekilme gerçekleştirdi. Ancak Hamas, İsrail’in bu hattı Gazze’nin içine doğru sürekli olarak ihlal ettiğini iddia ediyor. Sınır hattının ötesindeki sivillerin yerinden edilmesi ve belirsizliğin artması, zarar veren bir gerginlik oluşturuyor. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, sarı hattını “yeni bir sınır” olarak tanımladı.
İsrail, yardıma izin verdi mi? Gazze’deki tam abluka, Birleşmiş Milletler’in desteklediği Entegre Gıda Güvenliği aşamalarında kıtlık olarak kaydedildi. Ateşkes sonrası kısa bir süre için yardım akışı artış gösterse de ihtiyaçlar ve anlaşmanın öngördüğü miktar ciddi ölçüde geride kaldı. UNICEF ve ortakları, ekim ayında beş yaşın altındaki yaklaşık 9.300 çocuğun akut yetersiz beslenme yaşadığını belirledi; bu rakam, önceki ateşkes dönemine kıyasla beş kat artışa denk geliyor.
İkinci aşama için plan nedir? İkinci aşama, Gazze’nin savaş sonrası yönetimine odaklanıyor. Şu ana kadar en ayrıntılı çerçeve, ABD’nin desteğiyle ve kısmen BM Güvenlik Konseyi’nin onayıyla şekillendi. Bu plan, siyasi liderlikler yerine Filistinli teknokratların günlük yönetime geçmesini öngören bir geçiş dönemini içeriyor. Çok uluslu bir “barış kurulu” tarafından denetlenecek olan bu çerçeve, Uluslararası İstikrar Gücü’nün güvenlik ve silahsızlandırma rolünü de kapsıyor ve Gazze’nin yeniden inşası ile silahlı çatışmalara dönüşün engellenmesini amaçlıyor.
