Panama’da iki uçtaki stratejik limanların işletme haklarının iptali üzerine başlayan süreç, yeni bir jeopolitik gerilimin fitilini ateşledi. Hong Kong menşeli CK Hutchison’ın bağlı şirketi PPC, bu kararın ardından Panama hükümetine karşı dava açtı ve süreç uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti. Çinli yetkililer ise bu kararın yalnızca ticari değil, siyasi sonuçları olacağını vurgulayarak, durumun kimin ele geçirmeye çalıştığıyla ilgili tartışmaları güçlendirdi.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, Çin’in tüm şirketlerin hak ve çıkarlarını koruyacağını belirtirken, Panama makamlarının hatalarını düzeltmesi gerektiğini söyledi. Lin, Hong Kong ve Makao İşleri Ofisi’nin ayrıca konuyla ilgili açıklamalarına işaret ederek, iki tarafın |siyasi ve ekonomik olarak ağır bir bedel ödeyebileceğini| ifade etti. Uluslararası topluluk da Panama Kanalı’nı kimin kontrol etmeye çalıştığını ve uluslararası hukuku kimin zayıflattığını net bir şekilde görüyor.
Şirketten dava adımı CK Hutchison’un Panamalı PPC’si, iki uçtaki limanların işletme haklarının geri verilmesi kararına karşı Panama hükümetine dava açtı. Şirketin ilk imtiyaz hakları 1997’de, sözleşme ise 2021’de 25 yıl daha uzatılmıştı; ancak Panama Yüksek Mahkemesi bu uzatma ve sözleşmeyi mali ve diğer usulsüzlükler nedeniyle anayasal çerçeveden çıkardığını savundu. Şirket ise hükümetin işlemleri durdurmadan hakları devralmasına yönelik adımlar attığını ileri sürdü.
Geçici çözüm için adımlar atılıyor Panama Cumhurbaşkanı Jose Raúl Mulino, limanlar için geçici bir işletmeci bulunduğunu açıkladı. Danimarkalı lojistik şirketi Maersk’in yerel iştiraki, terminaldeki aksaklıkları en aza indirmek amacıyla işletmeyi devralmaya hazırlanıyor.
Panama Kanalı ve ABD ilişkisi ABD, 1999’da kanala olan kontrolü Panama’ya devretsen de en büyük kullanıcı konumunu sürdürüyor. Kanal yaklaşık 270 milyar dolar değerinde ve küresel ticaretin yaklaşık yüzde 5’ine karşılık gelen hacmiyle her yıl yaklaşık 51 kilometrelik bir su yolundan geçiş sağlıyor. Donanma aktif olarak Pasifik ile Atlas Okyanusu arasında gemi konuşlandırması yaparken Venezuelaya yönelik sevkiyatlar da bu trafiğin bir parçası oluyor. Geçmişte Trump yönetiminin bölgedeki güvenlik vurgusu, Donroe Doktrini olarak anılan politika çerçevesinde Panama Kanalı’nı yeniden stratejik odak haline getirdi.
