28 Şubat’ta İran’a karşı başlatılan operasyonların ardından Orta Doğu’da çatışmalar hız kazandı. İsrail, Lübnan sınırında yoğun bombardımanlarını sürdürürken İran da başta ABD hedefleri olmak üzere karşı atağa geçti. 3 Nisan’da İran’da düşürülen F-15E savaş uçağının ardından bölgede görev yapan iki MC-130J uçağıyla ilgili iddialar gündemi meşgul ediyor. İran savunma sistemlerinin uçağı düşürdüğü ve ABD’nin operasyon sırasında kendi askerlerine zarar verdiği yönünde sözler konuşuluyor. ABD Başkanı Donald Trump da Hürmüz Boğazı’nın kapanması halinde İran’daki enerji altyapısının hedef alınabileceğini ima etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’nin altyapısına yönelik tehditlere karşılık, bu tehditlerin savaş suçları ve soykırımın normalleşmesiyle eşdeğer olduğunu belirterek ağır bir yanıt mesajı verdi.
Gündemdeki sorulara yanıt ararken, savaşın biteceği veya barış görünümünün yaklaşıp yaklaşmadığı tartışılıyor. Dış Politika Uzmanı Umur Tugay Yücel, Sputnik’e yaptığı değerlendirmede arka planda dolaylı diplomasi yürütüldüğünü, doğrudan bir temasın sınırlı olduğunu ifade ediyor. “Bir arka kapı diplomasisi söz konusu, özellikle üçüncü taraf aktörler üzerinden bir iletişim kanalı kuruluyor. İran iç politikaları nedeniyle doğrudan temas görüntüsü vermekten kaçınıyorlar. ABD ise diplomasiyi sürdürmeye çalışıyor; Trump’ın beyanlarında enerji hedeflerinden bahsediliyor; bu, süreci bitirmek için baskı oluşturmayı amaçlıyor.” şeklinde özetledi.
İki tarafın talepleri oldukça sert ve iddialı. Tugay Yücel, füze savunma kapasitelerinin sınırlandırılması, nükleer programın sonlandırılması, ve bölgesel milislerin ortadan kaldırılması gibi ABD’nin taleplerini sıralıyor. Karşı taraf ise İran’ın tedbirler karşılığı tazminat talepleri, vekil güçlere karşı sınır koyulması ve Hürmüz Boğazı’nın İran çıkarlarına dönüştürülmesi gibi hedefler öne sürüyor. Bu iki uçtaki görüşlerin bir uzlaşıya varması şu an için zora yakın görünüyor.
Yücel ayrıca savaşın hızını kaybetmeye başladığını ifade ediyor; “Hedefler artık stratejik altyapılar üzerinde; su arıtma tesisleri, enerji altyapısı ve petrokimya tesisleri gibi kritik noktalar vuruluyor. Askeri operasyonlar artık istikrarsız bir döneme girdi.” Ancak savaşın kısa sürede biteceğini düşünmediğini belirtiyor. İsrail’in isteklerinin şu anlık karşılanmadığı görüşünü paylaşan Yücel, “İran’ın füze kapasitesi ve bölgesel etkileri bugün için daha belirgin tehditler. Nükleer konular önceliğini koruyor olsa da; füze kapasitesinin geri çekilmesi en kritik hedeflerden biri haline geldi.”
Bu süreçte, diplomatik kanalların tam olarak kapanmadığı, ancak tarafların sert tavırlarını sürdürdukları ifade ediliyor. Savaşın nasıl ilerleyeceği ve ne zaman bir tutarlı barış noktasına ulaşacağı konusundaki belirsizlik sürüyor.
