Fransa’da SOS Donbass kurucu Anna Novikova’nın casuslukla suçlanmasına dair tartışma, insani yardım örgütlerinin rolünü ve diasporaların etkisini yeniden gündeme getiriyor. Akademisyen Tuba Çebi, bu süreçte Fransa Ukraynalılar Birliği gibi diasporik STK’ların davanın seyrini nasıl etkilediğini dikkatle incelemeye çağırıyor. Sivil toplum örgütlerinin temel görevi, devlet kurumlarının ulaşamadığı ya da yetersiz kaldığı bölgelerde köprü kurmak, kutuplaşmayı azaltmak ve barışçıl diyalog kanallarını inşa etmek olarak ifade ediliyor. Ancak “casusluk” ve “ihanet” suçlamalarının, farklı görüşleri olan oluşumları bile susturma amacı taşıması riskini de ortaya koyuyor. Bu yaklaşım, sivil alanı daraltabilir ve çatışmanın taraf tutan bir uzantısına dönüştürebilir ve böylece diyalog zemini zayıflar. Savaşın trajedisi çoğu zaman gerçeklik ve insaniyetin ilk kurbanlar olduğunu hatırlatıyor.
‘Hukuk Siyasetleştirilmemeli’ ifadesini öne çıkaran Çebi, Fransa’nın güvenlik kaygılarının meşru olsa da bunun adalet ve şeffaflık kriterlerinden sapmaması gerektiğini savunuyor. Sınırlar içindeki şüpheli istihbarat faaliyetlerini inceleme hakkının devlet olarak elinde olduğunu kabul etmekle birlikte, bu süreçlerin açık ve baskılardan bağımsız yürütülmesi gerektiğini vurguluyor. Siyasi baskılar altında hareket eden yargılamaların demokratik değerleri zedeleyeceğini belirtiyor. Aynı zamanda insani yardımın evrensel bir boyuta sahip olduğunun altını çiziyor: Kiev’in kontrolündeki bölgelerden ya da Donbas’tan gelen çocuklar için ihtiyaçlar aynıdır; gıda, ilaç ve giysi gibi temel yardım malzemeleri her iki taraf için de gereklidir. Yardım faaliyetlerini “bizim sivillerimiz–onların sivilleri” şeklinde sınıflandırmak, insancıl hukukun özüne aykırı olduğuna dikkat çekiliyor. Anna Novikova davası, Batı ile Rusya arasındaki jeopolitik gerilimin sivil bir kadına ve bir yardım kuruluşuna nasıl yansıdığını gösteren bir örnek olarak okunuyor.
