2024 Yılında Öne Çıkan Siyasi Gelişmeler
2024 yılı, dünya genelinde önemli siyasi olayların yaşandığı bir yıl oldu. Özellikle Orta Doğu’da yaşanan gelişmeler, bölgedeki güç dengelerini etkiledi. 7 Ekim 2023’te başlayan İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları geniş bir kapsamda devam etti. Bu saldırılar, Lübnan’a yönelik İsrail kara işgali ile daha da şiddetlendi. İsrail’in Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ı hedef alan hava operasyonları, bölgede gerginliği artırdı. ABD’nin arabuluculuğunda bir ateşkes ilan edilse de, bu ateşkes İsrail tarafından 300’den fazla kez ihlal edildi.
Gazze’deki saldırılar ise hız kesmeden devam etti. İsrail, Hamas Siyasi Büro Şefi İsmail Haniye’ye yönelik düzenlediği suikastın ardından, Hamas’ın yeni Siyasi Büro Şefi Yahya Sinvar’ı da öldürdü. 2024 yılı, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin helikopter kazasında hayatını kaybetmesiyle de dikkat çekti. Bu olayın ardından yapılan seçimlerde, reformist kanattan Mesud Pezeşkiyan, yeni cumhurbaşkanı olarak göreve geldi.
ABD, tarihinin en hareketli seçimlerinden birine tanıklık etti. Cumhuriyetçilerin adayı ve eski başkan Donald Trump, karşılaştığı iki suikast girişiminin ardından 5 Kasım’da Kongre’nin çoğunluğunu, delegelerin çoğunu ve oyların çoğunu alarak ikinci kez başkan seçildi. Trump, 20 Ocak’ta göreve başlayacak olmasına rağmen, seçilir seçilmez diplomatik temaslarını başlattı ve muhtemel kabinesini duyurdu.
Kasım ayının sonlarında Suriye’de, Heyet Tahrir el-Şam (HTŞ) öncülüğünde silahlı gruplar Halep’e yönelik bir harekat başlattı. Bu harekatın ardından silahlı gruplar, 8 Aralık’ta başkent Şam’a girerek yönetimi ele geçirdi. Esad, sığınma talebinde bulunarak Moskova’ya gitti.
Prof. Dr. Barış Doster ile 2024’ün Değerlendirmesi
2024 yılı ve ardından gelecek 2025’i, Marmara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Barış Doster ile konuştuk. Doster, 2024’ün 2025’e bıraktığı mirasın pek iç açıcı olmadığını belirtti.
‘2024’ün 2025’e bıraktığı miras pek iç açıcı değil’
Prof. Dr. Doster, 2024 yılının olumlu gelişmelerle dolu olmadığını vurguladı: “2024 yılı, insanı ümitvar kılacak gelişmelere tanıklık etmedi. İnsanlık tarihi boyunca mücadeleler; toplumsal, ideolojik ve sınıfsal mücadeleler asla vazgeçilemeyecek konulardır. Biz de buna rağmen, ulusumuzun egemenliği ve büyük insanlık için mücadeleye devam edeceğiz. Ancak, 2024’ün 2025’e bıraktığı miras pek iç açıcı değil.”
‘Batı emperyalizminin İsrail’e verdiği desteğin sürdüğüne tanıklık edeceğiz’
Ortadoğu’da, özellikle İsrail eliyle çok fazla kan döküldüğünü hatırlatan Doster, 2025’te bu durumun devam edeceği öngörüsünde bulundu: “Ortadoğu, tarihsel ve coğrafi olarak emperyalist müdahalelere zemin hazırlayan bir bölge. 2024’te İsrail’in saldırganlığı ve buna verilen destek, önceki yıllardan farklı değildi. Gelecekte de Ortadoğu’daki emperyalist müdahalelere ve İsrail’in barbarlıklarına tanıklık edeceğiz gibi görünüyor.”
Doster, İsrail’in 7 Ekim’den bu yana sürdürdüğü saldırıların etnik soykırım boyutuna ulaştığını ve bu durumun uluslararası mahkemelerde bir caydırıcılık oluşturmadığını belirtti. “Ortadoğu’daki yapıların çoğu İsrail’e destek verirken, Müslümanlar birbirini kırmaya devam ediyor.”
‘Sahada inandırıcı değişiklikler lazım’
Türkiye’nin Suriye politikasında başarı elde edebilmesi için somut adımlar atması gerektiğini ifade eden Doster, henüz zafer söylemi için erken olduğunu belirtti: “Türkiye’nin Suriye politikası, iç çatışma başladığı andan itibaren yanlış bir yol izledi. Türkiye, Suriye’nin bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü savunmalı. Ancak sığınmacıların geri dönüşü ve PKK/PYD terör örgütünün tasfiyesi konusunda tatmin edici adımlar atılmadan, Suriye’de kazanıldığını söylemek mümkün değil.”
‘Avrupa siyasetinde ahlaki ikiyüzlülük var’
Doster, Avrupa’nın kendi değerlerine sırt döndüğünü ve ahlaki bir ikiyüzlülük yaşadığını belirtti: “Avrupa, ABD emperyalizminin yancılığına devam ettikçe kimlik bunalımını aşamaz. Avrupa’nın kendi koyduğu kurallara ve değerlere saygı göstermesi gerekiyor, fakat bu mümkün olmuyor.”
‘Trump’ın yeni döneminde müesses nizam etkili olacak’
Donald Trump’ın yeni döneminde, önceki dönemindeki politikaları sürdüreceğini belirten Doster, Trump’ın eli güçlü olsa da müesses nizama karşı her dediğini yaptıracak kadar kuvvetli olmadığını ifade etti: “Trump’ın kabinesi neocon ve siyonistlerden oluşuyor, bu yüzden Trump’ın politikalarında büyük bir değişiklik olacağını düşünmüyorum.”
‘Küresel güneyin güçlenmesi, Batı emperyalizminin dizginlenmesi demektir’
Doster, BRICS’in ve küresel güneyin güçlenmesi durumunda Batı emperyalizminin gerileyeceğini vurguladı: “BRICS, çeşitli ülkelerin bir araya gelerek kurduğu bir yapı. 2025’te küresel güneyin işbirliği artarsa, bu Batı emperyalizminin gerilemesi anlamına gelir. Mazlum milletlerin de eli güçlenecektir.”
