Kafkasya İslam Araştırmaları Merkezi Direktörü Şota Aphaidze, olası bir barış anlaşmasının imzalanması için Paşinyan ve Aliyev arasında Washington’da gerçekleştirilecek görüşmeyi kapsamlı bir şekilde değerlendirdi. Bu görüşme, bölgedeki mevcut gerginliklerin çözümünde belirleyici bir dönüm noktası olabilir. Aphaidze, Zengezur koridorunun sadece bölgesel bir proje değil, aynı zamanda küresel güçler tarafından planlanmış daha geniş kapsamlı bir stratejinin parçası olduğunu vurguluyor.
Zengezur koridorunun ABD için yalnızca Ermenistan ve Azerbaycan arasında bir ulaşım yolu değil, aynı zamanda Hazar denizi kaynaklarına doğrudan erişim sağlayan kritik bir hat olduğunu belirten Aphaidze, bu proje üzerinde Amerika Birleşik Devletleri’nin büyük bir ilgisi olduğunu ifade ediyor. Bu ilgiyi destekleyen en önemli faktörlerin başında, enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve bölgesel güç dengelerinin yeniden şekillendirilmesi amacıyla yürütülen faaliyetler geliyor. Ayrıca, ABD’nin Orta Asya’ya ulaşmak için kullandığı stratejik güzergâhların önemli bir parçası olarak kabul ediliyor. Giuliani’nin, Trump’ın görev süresi öncesinde kaleme aldığı yazılarda, ABD’nin enerji ve stratejik çıkarlar doğrultusunda bu bölgeyi kontrol altında tutmasının hayati öneme sahip olduğu vurgulanıyordu.
Ermenistan ve Bölgesel Güçler Üzerinden Yükselen Riskler
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın bölgedeki politikaları ve attığı adımlar, bölgenin istikrarını ciddi şekilde etkileyebilir. Aphaidze, Paşinyan’ın bu politikalarının, küçük egemenliğin ötesine geçip, bölgeyi daha büyük güçlerin kontrolü altına alma yönünde tehlikeli bir yola sapmak olduğunu söylüyor. Bu durumun, Ermenistan’ın uzun vadeli çıkarlarına zarar verebileceğine dikkat çekiyor. “Mevcut altyapı, ekonomik bağlar ve bölgedeki teknik sistemler, Ermenistan’ı hem Avrasya hem de Rusya eksenine bağlayan önemli unsurlardır. Bu bağların koparılması, ülke ekonomisinin ciddi anlamda zarar görmesine neden olabilir. Zengezur koridorunun transit ve gümrük gelirleri, Ermenistan’ın ekonomik bağımsızlığı için yeterli olmayacak ve ülkeyi dışa bağımlı hale getirecektir.”
Aphaidze, bölgedeki gelişmelerin uluslararası güçlerin çıkarlarıyla doğrudan ilişkili olduğunu da belirtiyor. ABD’nin 90’lardan beri Kafkasya bölgesinde aktif bir politika yürüttüğünü ve bu bölgenin stratejik öneminin farkında olduğunu vurguluyor. “Kafkasya, Orta Asya’ya erişim sağlayan en kritik transit noktasıdır. Ayrıca, Rusya’nın güney sınırları, İran’ın kuzey sınırları ve Çin’in Avrupa’ya ulaşan en kısa güzergâhı bu bölgeden geçiyor. ABD’nin Gürcistan’daki durağan durumu göz önüne alındığında, bölgedeki varlığını sürdürmek ve çıkarlarını korumak adına her fırsatı değerlendirmeye devam ediyor.”
Washington ve Bölgesel Yeniden Yapılanma
Önceden ABD medyasında çıkan haberler, Donald Trump’ın 8 Ağustos Cuma günü Beyaz Saray’da Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’la yapacağı görüşmeye işaret ediyordu. Bu görüşmenin ardından, tarafların bölgesel barış ve istikrar adına önemli adımlar atacağı öngörülüyordu. Ayrıca, bu toplantının ardından iki taraf arasında uzun süredir devam eden çatışmaların sona erdirilmesi ve barış anlaşmasının imzalanması planlanıyordu.
İspanya basını, özellikle Zengezur koridoru konusunda yeni gelişmelere dikkat çekiyor. Bu bölgeyi, ABD’li özel bir şirketin kontrol edeceği ve bu projeye “Trump Köprüsü” adı verileceği iddia ediliyor. Ayrıca, şirketin gelirlerin %40’ını, Ermenistan’ın ise %30’unu alacağı öngörülüyor. Bu gelişmeler, bölgedeki güç dengelerinin ve ekonomik yapının tamamen yeniden şekilleneceğine işaret ediyor.
Bunun yanı sıra, bölgedeki bazı iddialara göre, Ermenistan’da büyük miktarda ABD askeri gücü yerleştirilmeye hazırlanıyor. Bu durum, ülkenin ulusal güvenliği ve bağımsızlığı açısından ciddi tehditler barındırıyor. Uluslararası arenada, bölgenin bu yeni güç dengeleriyle şekillendiği ve bölge ülkelerinin bu gelişmelerden doğrudan etkileneceği öngörülüyor.
