ABD Temyiz Mahkemesi’nden Önemli Karar
ABD 2. Temyiz Mahkemesi, devlete ait yabancı şirketlerin ticari ve hükümet dışı faaliyetlerle ilgili olarak ABD’nin kovuşturmalarından tamamen muaf tutulmaları için asırlık ortak hukuk ilkeleri çerçevesinde hiçbir hukuki dayanak bulamadığını belirterek, kararı 3’e 0 oyla verdi. Temyiz Mahkemesi Yargıcı Joseph Bianco, yürütme organının ABD Adalet Bakanlığı‘nın Halkbank‘ı kovuşturabileceği yönündeki kararına saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı.
Bianco, açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Daha önceki bazı davalarda devlete ait şirketlere hükümet faaliyetleri nedeniyle dokunulmazlık tanınmış olsa da, genel hukuk bu tür şirketlerin ticari faaliyetleri dolayısıyla kovuşturulmasına bağımsız bir engel teşkil etmemektedir.”
2019’dan Beri Devam Eden Süreç
Temyiz Mahkemesi heyeti, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Nisan 2023 tarihli ilgili kararının ardından davayı ikinci kez değerlendirdi. ABD’nin federal savcıları, 2019 yılında Halkbank‘ı İran, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri‘nde yaptırımlardan kaçınmak için para servisi sağlayıcıları ve paravan şirketler kullanmakla suçlamıştı. Savcılar, Halkbank‘ın İran’ın 20 milyar dolarlık kısıtlı fonlarını gizlice transfer etmesine yardımcı olduğunu, petrol gelirlerini İran’ın çıkarları doğrultusunda altın ve nakde dönüştürdüğünü ve bu süreçte sahte gıda sevkiyatlarını belgeleyerek petrol gelirlerinin transferlerini haklı çıkardığını iddia etti.
Önceki Gelişmeler
2021 yılında Temyiz Mahkemesi, Halkbank‘ın 1976 tarihli federal Yabancı Egemen Dokunulmazlıklar Yasası kapsamında yargılanabileceği sonucuna varmıştı. Yüksek Mahkeme, daha sonra Kongre’nin yabancı ülkeleri ve onların araçlarını hukuki sorumluluktan koruma arzusunun ceza davalarını kapsamadığını kabul etmiş, ancak 7-2’lik bir kararla Yüksek Mahkeme, 2. Daire’nin genel hukuk dokunulmazlığının Halkbank‘ı koruyup korumadığını daha kapsamlı bir şekilde incelemesi gerektiğini ifade etmişti.
