ABD, İran’a karşı çatışmayı çözmeye yönelik 15 maddelik bir plan sunduğunu duyurdu. İran ise bu teklifi reddederek kendi şartlarını ileri sürdü. Plan, İran’ın nükleer programını durdurmasını, balistik füze kapasitesini sınırlamasını ve terör örgütlerine desteğini kesmesini öngörüyor; karşılığında ise yaptırımların kaldırılması ve sivil nükleer enerji alanında destek sağlanması gibi ayrıcalıklar teklif ediliyor.
Haberde, Washington’un talep listesiyle yanıt arasında “12 talep ve ABD’nin yerine getireceği 3 madde” şeklinde dengelenen bir yapı bulunduğu kaydedildi. Belgede belirtilen 15 madde şu şekilde sıralanıyor:
- Hürmüz Boğazı açık kalacak ve deniz trafiğine serbestlik sağlanacak;
- İran’ın balistik füzelerinin sayısı ve menzili sınırlanacak;
- Füzelerin yalnızca savunma amaçlı kullanılması güvence altına alınacak;
- Tahran tüm nükleer kapasitesinden ve tesislerinden vazgeçmiş sayılacak;
- İran, nükleer silah edinmeme kararı konusunda taahhütte bulunacak;
- İran topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyetleri durdurulacak;
- Yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları UAEA’ya teslim edilecek;
- Fordow, İsfahan ve Natanz’daki tesisler sökülecek ve devre dışı bırakılacak;
- İran, nükleer alanda tam şeffaflık ve bağımsız denetimlere izin verecek;
- Kamuoyuna karşı yürütülen vekil örgütlere destek kesilecek;
- İran, bu gruplara finansman ve yardımları durduracak;
- İran, çatışmanın sona erdiğini ilan edecek;
- İran’a yönelik yaptırımlar kaldırılacak;
- Resmî olarak sivil nükleer enerji alanında uluslararası destek sağlanacak;
- Yaptırımların yeniden uygulanması için mekanizma ortadan kaldırılacak.
Bloomberg’e göre Tahran, Washington tarafından iletilen talepleri “mantıksız” buldu ve reddetti. Beyaz Saray ise konuyla ilgili yorum talebine yanıt vermedi. İran devlet televizyonu, ülkedeki tüm talepler karşılanıncaya kadar “her türlü saldırganlığa karşı koyma” niyetinde olduğunu açıkladı. Haber, güvence verilmesi, zararların tazmini ve Hürmüz Boğazı üzerinde kontrolün sağlanması gibi taleplerin de tartışmada yer aldığını belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü tarafların bir ateşkes konusunda anlaştığını ifade etmiş; buna eşlik eden gelişme olarak enerji altyapısına yönelik saldırıların beş günlüğüne durdurulması talimatı verdiğini söylemişti. Tahran ise bu açıklamayı piyasalara yönelik bir operasyon ve manipülasyon girişimi olarak nitelendirdi.
