Çinli DeepSeek şirketi, yapay zeka alanında devrim niteliğinde bir modeli piyasaya sürdü. MIT üniversitesinin açık kaynak kodunu kullanarak sadece iki ayda 5.6 milyon dolara eğitilen yapay zeka modeli, finansal piyasalarda büyük bir dalgalanma yarattı. Tamamen ücretsiz olan DeepSeek, kullanıcılarının ihtiyaçlarına göre modelin özelleştirilmesine olanak tanıyor.
Amerikalı şirketlerin yüz milyonlarca dolarlık bütçelerle geliştirdiği yapay zeka modellerine yakın bir performans sergileyen DeepSeek, ticaret yasakları nedeniyle son model yarı iletken çipler yerine daha eski ve düşük performanslı çipleri kullanarak üretildi. DeepSeek’in tanıtımı sonrasında, Amerikan yarı iletken çip ve yazılım devi Nvidia, bir günde 600 milyar dolarlık pazar kaybı yaşadı. Bu kayıp, Amerikan tarihinde bir günde yaşanan en büyük kayıp olarak kayıtlara geçti.
Çin’in geliştirdiği yapay zeka DeepSeek’in arka planını, Çinli girişimci Liang Wenfeng’in yarı iletken çip kısıtlamalarına karşı izlediği stratejileri, teknolojide Amerikan tekelinin kırılmasını ve ABD’deki tedirginliği, gazeteci ve Radyo Sputnik programcısı Serhat Ayan ile konuştuk.
‘Çağımızın Teknoloji Savaşı: Yapay Zeka’
DeepSeek yapay zekası sayesinde ABD’nin yapay zeka alanındaki tekel görünümünün kırıldığını belirten Ayan, Trump’ın başlattığı StarGate projesine karşı Çin’in geliştirdiği projenin de önemli bir rakip olma potansiyeli taşıdığını ifade etti. Ayan, Çinli mühendislerin ABD yaptırımları nedeniyle DeepSeek yapay zeka modelini daha düşük performanslı çiplerle geliştirmek zorunda kaldığını vurguladı:
- Yapay Zeka Yarışı: 1960’larda uzayda yapılan yarış, ülkeler arasında teknolojik üstünlük sağlamak için önemli bir motivasyon kaynağıydı. Günümüzde ise yapay zeka, bu tür bir yarışın yeniden alevlenmesine neden oluyor.
- ABD’nin Yatırımları: Trump, yapay zeka alanında 500 milyar dolarlık yatırım yapma planını açıkladı ve bu yatırımların ilk yıl 100 milyar doları bulacağını belirtti. Bu durum, birçok kişi tarafından Amerika’nın bu alanda geri dönüşsüz lider olacağı düşüncesine yol açtı.
- Çin’in İnovasyon Yolu: DeepSeek, beklenmedik bir performans sergileyerek Çin’in teknolojik potansiyelinin gözler önüne serdi.
‘DeepSeek’in Maliyet Avantajı’
DeepSeek’in daha eski ve düşük performanslı çipleri kullanarak, ABD şirketlerine göre 20 kat daha ucuza bir yapay zeka dil modeli geliştirdiğini belirten Serhat Ayan, Çin’in kullandığı açık kaynak kodunun da Amerikan MIT üniversitesine ait olduğunu ifade etti:
- İşlemci İhtiyacı: Yapay zeka için gerekli olan işlemciler (GPU) ve sunucu parkları, bu tür projelerin temel taşlarını oluşturuyor. Ancak Çin, daha düşük kapasiteli işlemcilerle daha optimal çözümler geliştirmekte.
- Açık Kaynak Modelinin Avantajları: Açık kaynak kodu kullanarak, birçok geliştirici bir araya gelerek ortak bir çaba ile daha düşük maliyetlerle yüksek kaliteli yapay zeka modelleri ortaya koyabiliyor.
‘DeepSeek’in Potansiyeli ve ABD’nin Tedirginliği’
DeepSeek’in düşük kapasiteli sunucu parkıyla ortaya koyduğu yapay zekanın potansiyeli, ABD’yi tedirgin etti. Ayan, Liang Wenfeng’in çip bulma çabalarının bu başarıda önemli bir rol oynadığını vurguladı:
- Girişimcilik Ruhu: 2021 yılından itibaren dünyadan çip toplayarak bir sunucu parkı kuran Wenfeng, mevcut kısıtlamalara rağmen etkileyici sonuçlar elde etti.
- Amerikalıların Endişesi: DeepSeek’in ortaya koyduğu sonuç, diğer ülkelerle kıyaslandığında oldukça etkileyici ve bu durum, Amerikalılarda kaygılara yol açtı.
‘Yapay Zeka Teknolojisine Erişimde Yeni Yollar’
Çin’in bu atılımları, Amerika’nın genel yapay zeka (AGI) hedeflerine ulaşma çabasını zorlaştırdı. Ayan, AGI’nin ulaşılması gereken bir “kutsal kase” olduğunu ve bu hedefe ulaşmanın sadece belirli yollarla mümkün olmadığını vurguladı:
- AGI Yarışı: AGI’ye ulaşan ilk ülkenin, diğerlerinden daha fazla mesafe kat edeceğinin altını çizen Ayan, bu alandaki rekabetin uluslararası arenada büyük bir değişim yaratacağını belirtti.
- Çin’in Stratejik Adımları: Çin’in farklı yollarla yapay zeka teknolojisine ulaşma kabiliyeti, Amerikan yetkililerinin kaygılarını artırdı.
‘ABD’nin Teknoloji İhtiyatı’
Serhat Ayan, ABD’nin çeşitli teknolojik ürünleri kendi bünyesine katma çabalarının, Çin’in hızlı inovasyonları ile nasıl sarsıldığını da dile getirdi:
- Huawei Örneği: Huawei, Google’ın işletim sistemini kullanma yasağına rağmen, kendi işletim sistemini sadece 3 ayda geliştirdi. Bu, ABD’nin teknolojik üstünlük iddialarına büyük bir darbe vurdu.
- TikTok’un Durumu: TikTok’un sahibi ByteDance, dünya genelinde geniş bir ağa sahip olmasına rağmen, ABD’nin verileri ele geçirdiği iddialarıyla karşı karşıya kaldı.
‘Amerikan Teknoloji Dünyasında Gelişmeler’
OpenAI ve Trump arasındaki yakınlaşmanın, Elon Musk ile diğer teknoloji grupları arasında bir çatışmaya yol açabileceğini belirten Ayan, Amerikan teknoloji dünyasında önemli iç çatışmalar olacağını öngördü:
- İç Çatışma Beklentisi: OpenAI, Trump’a yaklaşırken, Musk’ın kendi çıkarlarını korumak adına karşıt bir pozisyon alabileceğini ifade etti.
- Gelecek Senaryoları: Elon Musk’ın, Trump’ın kampanyalarına ciddi katkılarda bulunduğu ve bu süreçte taraflar arasında bir gerilim olabileceği üzerinde durdu.
