Donald Trump’ın Yeni Dönemdeki Atamaları ve Ortadoğu Politikaları
Başkanlık seçimlerinde 312 delegelik bir zaferle öne çıkan Donald Trump, 20 Ocak’ta koltuğa oturacağı gün, yapacağı atamalarla ilgili tercihlerini açıklamaya başladı. Dışişleri Bakanlığı için Florida’nın Cumhuriyetçi Senatörü Marco Rubio’yu aday gösteren Trump, Savunma Bakanlığı için ise eski asker ve Fox News sunucusu Pete Hegseth’i tercih ettiğini duyurdu. Ayrıca, Tesla ve SpaceX’in sahibi Elon Musk’ın tasarruf ve bütçe yönetiminden sorumlu “Hükümet Verimliliği Departmanı” başına getirileceği bilgisi verildi.
Bir diğer dikkat çekici atama ise, Florida’lı Temsilciler Meclisi üyesi Matt Gaetz’in Başsavcı olarak atanması oldu. Gaetz, Trump’ın sıkı bir destekçisi olmasının yanı sıra, Trump’a karşı açılan davalarda da onun yanında yer alıyor. Trump’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak düşündüğü Michael Waltz ise İran’a karşı bir “şahin” olarak tanınıyor. Ayrıca, Demokratlardan Cumhuriyetçilere geçen ve Trump’ı destekleyen Tulsi Gabbard’ın da Ulusal İstihbarat Direktörü olarak ekibine katılacağı bildirildi.
Trump’ın Dış Politika Stratejileri
ABD seçimlerini kazanan Donald Trump’ın ekibi, yapmayı planladığı atamaları, Ortadoğu’daki muhtemel politikalarını, Trump’ın Suriye’ye ve Türkiye’nin Suriye politikasına olası etkilerini, Filistin meselesini Necmettin Erbakan Üniversitesi’nden Dr. Gökhan Çınkara ile değerlendirdi.
‘Trump, Cumhuriyetçi Parti İçinde Denge Kurdu’
Dr. Gökhan Çınkara, Trump’ın yeni başkanlık döneminde atadığı ekip ve kabine üyeleriyle Cumhuriyetçi Parti içerisinde bir denge kurduğunu belirtti. Çınkara, Trump’ın ipleri eline almak için uygun isimlere yöneldiğini ifade etti. Ona göre Trump, dış politikada her bir dosyayı farklı bir yetkiliye vererek çok boyutlu bir diplomasi yürütecek:
- “Trump, seçim sürecinde ittifak ettiği Cumhuriyetçi Parti içindeki grupların ağzına bal çalmak için onlara yol açtı. Amerikan basınına göre, Trump’ın ekibi ikiye bölünmüş durumda; bir grup izolasyoncular, diğeri ise neoconlar. Rubio’nun dışişleri bakanlığına atanmasındaki temel faktör bu.”
- “Trump, dominant bir karakter. Senato’da çoğunluk lideri de muhtemelen onun işaret ettiği kişi olacak. Temsilciler Meclisi’nde de Trump’ı destekleyen birçok üye var.”
- “ABD, ilginç bir döneme girdi. Üçlü bir zafer olarak tanımlanıyor. Yürütme ellerinde, yasamanın iki kanadı da onların kontrolünde olacak.”
Ortadoğu’da Değişim ve Yeni Politikalar
‘Rusya ile İlişkiler Belirleyici Olacak’
Dr. Çınkara, Trump’ın Ortadoğu ilişkilerini belirli figürler üzerinden yürütse de, en büyük belirleyici faktörün Rusya ile yapılacak görüşmeler olacağını vurguladı:
- “Trump, Suudiler ve İsrail arasında ortak anlaşma yapma planı vardı. Bunları tamamlamak için epey bir çaba harcayacaktır.”
- “Suudi Arabistan’ın temel talebi, Filistin devletinin kurulması. Trump, Mahmud Abbas ile bir görüşme yaptı. Ancak Trump’ın ittifak ettiği gruplar, Batı Şeria’nın ilhakı meselesini öne çıkarıyor.”
- “Rusya ile ABD arasındaki bir anlaşma, Ortadoğu’da yeni politikaların ortaya çıkmasına yol açabilir.”
İran ve Filistin Üzerine Stratejiler
‘İran’ın Nükleer Tesisleri Gündemden Kaldırılmalı’
Donald Trump’ın yeni döneminde Ortadoğu politikasında İsrail’e desteğin ve İran’ın nükleer tesislerinin “gündemden kaldırılmasının” öne çıkabileceğini belirten Dr. Gökhan Çınkara, Ortadoğu’daki gelişmelerin seyrini ABD ve Rusya arasındaki müzakerelerin belirleyeceğini ifade etti:
- “Trump, 2016-2020 arasında ülke dışındaki rehineler konusunda sert bir politika izlemişti. Hamas, politikada bir değişiklik yapmazsa, Trump’ın sert bir tutum sergileyeceğini düşünüyorum.”
- “Lübnan konusunda ise Trump’ın damadı, Lübnanlıdır. Onun aracılığıyla Hizbullah ve İran konusunda yeni bir anlayış geliştirme yolları arayabilir.”
- “Trump ekibi, İran nükleer tesislerinin tamamen gündemden kaldırılması gerektiğini vurguluyor. Bu durum, İran’ın caydırıcılık gücünü büyük ölçüde zayıflatır.”
Hamas ve Filistin Siyaseti
‘Hamas’ın Aktör Pozisyonu Zayıflıyor’
Dr. Çınkara, Hamas’ın sahadaki durum nedeniyle aktör pozisyonunu yitirebileceğini ve Trump ekibinin “Batı Şeria’nın ilhakı” söylemleri nedeniyle Filistin açısından olumsuz bir tablo oluşturduğunu kaydetti:
- “Hamas’ın artık çok şansı olmadığını düşünüyorum. Yapabilecekleri en makul şey, Filistin siyasetinde El Fetih ile diyaloga girmek.”
- “Lider kadrosu dağılmış durumda. Hamas’tan çok fazla şey beklenemeyeceği aşikâr.”
- “Batı Şeria’nın ilhakı gündemdeyken, Hamas ile ne konuşulabilir?”
Türkiye ile İlişkiler ve Yeni Fırsatlar
‘Trump Ekibinde Türkiye’ye Sıcak Bakan İsimler Yok’
Dr. Çınkara, Trump’ın ekibinde Türkiye’ye sıcak bakan pek çok ismin bulunmadığını ve Türkiye’nin Suriye meselesi üzerinden fırsatlar yaratmayı deneyeceğini kaydetti:
- “Biden ve Erdoğan arasında kurumsal bir iletişim devam ediyor. Ancak Biden, Erdoğan ile Beyaz Saray’da görüşmediği gibi Türkiye’ye de gelmedi.”
- “Elon Musk olayı, kişisel ilişkiler üzerinden yeni fırsatlar yaratma açısından önem taşıyor.”
- “Trump ekibinde Türkiye’ye sempati besleyen bir profil bulmak zor. Ancak yeni bir fırsat penceresi açıldığı kesin.”
Rusya Faktörünün Önemi
‘Ortadoğu’da Rusya Faktörü Es Geçiliyor’
Çınkara, Ortadoğu’da Rusya faktörünün sıklıkla analizlerde es geçildiğini vurguladı ve Trump’ın Suriye’den çekilme planı ile ilgili net bir yorum yapmak için erken olduğunu belirtti:
- “Trump için kesin bir ‘Suriye’den çekilebilir’ demek zor. Waltz’ın ekibe girmesi, Suriye’den geri çekilme konusunda net bir yorum yapmamı engelliyor.”
- “Rusya’nın Suriye’deki varlığı, birçok denklemi farklı yönlere çekti. Rusya olmadan belki de bölgesel bir savaş çıkabilirdi.”
Esad ile Olası Anlaşmalar
‘Belki Esad da Trump ile Anlaşabilir’
Dr. Gökhan Çınkara, Beşar Esad’ın Trump döneminde nefes alabileceğini ve uzlaşı yolları arayabileceğini ifade etti:
- “Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Yaşar Güler’in açıklamaları arasında bir uyum yok gibi görünüyor.”
- “Esad, Arap Zirvesi’ne katıldı ve konuşması, Körfez Arap ülkeleri açısından rahatsızlık uyandırmıyor.”
- “Belki de Trump ile anlaşabilir. Esad ile ABD, Rusya arasında müzakerelerin olabileceği söyleniyor.”
