Hamas’ın Aksa Tufanı Harekatı ve İsrail’in Gazze İşgali
7 Ekim 2023 tarihinde Hamas tarafından gerçekleştirilen ve “Aksa Tufanı” olarak adlandırılan büyük saldırı sonrası, İsrail hükümeti Gazze Şeridi üzerinde kapsamlı bir işgal planı uygulama kararı aldı. Bu gelişmelerin ardından yaklaşık bir buçuk yıl içinde, bölgede yaşanan çatışmalar ve saldırılar sonucunda 55 binden fazla Filistinli yaşamını yitirdi. Bunların en az 10 bininin çocuk olduğu, uluslararası insan hakları örgütleri tarafından doğrulandı.
Yemen’den Gelen Destek ve Kızıldeniz’deki Tehditler
Yemen’de faaliyet gösteren ve geniş kitleler tarafından “Husiler” olarak bilinen Ensarullah hareketi, İsrail’e karşı sert açıklamalarda bulundu. Hareket, Kızıldeniz’de İsrail’e ait veya İsrail’e yardım eden gemilere karşı askeri angajman uygulayacağını ve füze ile insansız hava aracı (drone) saldırılarıyla bu gemilerin geçişini engellemeyi planladığını ilan etti. Bu gelişmeler, bölgedeki deniz trafiğini önemli ölçüde etkiledi.
Kızıldeniz Krizi ve Ekonomik Yansımalar
Bir buçuk yıl boyunca devam eden Kızıldeniz krizinin etkisiyle, Babülmendep Boğazı’ndan geçen gemi sayısında ciddi azalmalar yaşandı. Özellikle İsrail’e yardım gönderen Avrupa Birliği ülkelerinin gemileri, Ümit Burnu’na yönelmek zorunda kaldı ve navlun ile konteyner nakliye ücretleri üç katına kadar çıktı. Avrupa Birliği, bu duruma karşı Aspides Harekatı kapsamında hava savunma önlemleri almaya çalıştı, ancak üslerin ve gemilerin korunmasında yetersiz kaldılar.
ABD’nin Askeri ve Diplomatik Yaklaşımları
ABD, hem eski Başkanı Joe Biden hem de mevcut Başkan Donald Trump döneminde çeşitli askeri operasyonlar düzenledi. Biden, Husiler’in silah sevkiyatına karşı birkaç hava saldırısı düzenlerken, önceliğin hava savunma kalkanı kurmak ve gemilerin güvenliğini sağlamak olduğunu belirtti. Trump ise, Husilerin savaşçılarını, füze rampalarını ve lider kadrosunu doğrudan hedef alacağını duyurdu ve drone görüntüleriyle 70 Husili savaşçının vurulduğunu kamuoyuna gösterdi.
Husilerin Operasyonel Kabiliyetleri ve Maliyetler
Husiler, hipersonik füzeler kullanarak İsrail’in Ben Gurion Havalimanı ve Hayfa Limanı gibi stratejik noktalarını vurmayı sürdürürken, ABD’nin yüksek maliyetli insansız hava araçları (İHA) kayıpları yaşandı. Özellikle, MQ-9 Reaper tipi İHA’ların çoğu, bölgedeki karmaşık coğrafyada riskli görevler sırasında düşürüldü. Bu operasyonların maliyeti, aylık yaklaşık 1 milyar dolar seviyelerine ulaştı ve sürdürülebilirliği sorgulanmaya başlandı.
ABD-İran ve Bölgesel Güç Dengeleri
ABD’nin bölgede yürüttüğü askeri harekatlar ve Husilere karşı düzenlenen operasyonlar, ABD-İran müzakereleri ve Körfez ülkeleri ile ekonomik entegrasyon çalışmalarını da etkiledi. İran’ın yönlendirmeleri ve bölgedeki güç dengeleri, ateşkeslerin ve askeri stratejilerin şekillenmesinde önemli rol oynadı. Ayrıca, ticari donanımların teknolojik gelişimi sayesinde, Husiler gibi gruplar, düşük maliyetli ve etkili silah sistemleri geliştirebiliyor.
İki Tarafın Propaganda ve Kamuoyu Yönünden Kazan-Kazan Durumu
Ateşkes, her iki tarafın da kamuoyuna yönelik propaganda yapmasına olanak tanıyan bir ortam yarattı. ABD, Husilerin ateşkese razı olduğunu ve başarılı operasyonlar gerçekleştirdiğini iddia ederken, Husiler de kendi kamuoylarına ABD’yi geri püskürttükleri ve bölgede direnişi sürdürdükleri mesajını verdi. Ancak, Pentagon ve uzmanlar, bu ateşkesin sürdürülebilir olmadığını ve kalıcı barışın sağlanmasının zor olduğunu belirtiyor.
NATO ve Uluslararası Güvenlik Yaklaşımları
Yemen ve Kızıldeniz bölgesinde NATO’nun yürüttüğü operasyonlar, bölgedeki vizyon farklılıklarını ortaya koydu. Avrupa Birliği, Aspides Harekatı’nı durdurma yönünde adımlar atarken, bölgedeki deniz trafiğinin ve uluslararası seyrüseferin güvenliği için alınan önlemler devam ediyor. Ancak, üyeler arasındaki fikir ayrılıkları ve bölgesel güç dengeleri, NATO’nun bölgedeki etkinliğini sınırlıyor.
Türkiye’nin Bölgedeki Rolü ve Husilere Yönelik Yaklaşım
Türk Deniz Kuvvetleri, Kızıldeniz’de Somali açıklarında yürüttüğü deniz haydutluğu ile mücadele ve sondaj faaliyetleri kapsamında aktif rol aldı. Ancak, Husiler ile Türk gemileri arasında herhangi bir çatışma veya tehdit yaşanmadı. Türkiye, bölgedeki varlığını, uluslararası koalisyonlar ve ikili ilişkiler çerçevesinde sürdürüyor ve bölgedeki istikrarı desteklemeye devam ediyor.
İsrail ve ABD Arasındaki Güvenlik Politikaları ve Değişim
İsrail’in ateşkes kapsamı dışında tutulması, Trump ve İsrail arasındaki gerilimin devam ettiğini gösteriyor. Biden döneminde, ABD’nin İsrail’in güvenliğine odaklanan politikaları yerini, bölgesel entegrasyon ve ekonomik projelere bıraktı. Bu durum, ABD’nin bölgedeki askeri ve stratejik önceliklerinin değiştiğine işaret ediyor ve İsrail’in uluslararası alandaki konumunu yeniden şekillendiriyor.
