Kahve tüketimi, geçmişte sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilmekteydi. Ancak son on yılda gerçekleştirilen birçok araştırma, kahvenin aslında sağlığa faydalarını ortaya koymuştur. Dünyada en yaygın olarak tüketilen psikoaktif madde olan kafein, yüzyıllardır insanlık tarafından kullanılmasına rağmen, sağlık üzerindeki etkileri konusunda karışık bilgiler mevcuttur.
1980’ler ve 90’larda, uzmanlar kahvenin “kötü bir şey” olarak gösterilmesine neden olan görüşler geliştirmişti. Bu dönemde kahve tüketen bireylerin kardiyovasküler hastalıklara yakalanma riskinin daha yüksek olduğu düşünülmekteydi. Ancak Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) araştırmacıları, yüz binlerce kahve içicisinden elde ettikleri verilerle, kahve tüketiminin sağlık üzerindeki etkilerini derinlemesine incelemiştir.
Kahve, tost, kek ve cips gibi yiyeceklerde bulunan akrilamid adlı kanserojen bir maddeyle ilişkilendirilmiştir. Ancak, IARC’nin 2016 yılında yaptığı bir araştırmada, kahvenin 65 santigrat derece üzerinde sıcaklıkta içilmediği sürece kanserojen olmadığı sonucuna varılmıştır. 2023 yılında yapılan başka bir çalışmada ise, kahvenin diyetlerde ana akrilamid kaynaklarından biri olmasına rağmen, kanser riskiyle ilişkili olduğuna dair güçlü ve kesin bir kanıt bulunmadığı öne sürülmüştür.
Kahve Tüketiminin Sağlığa Etkileri
Kahve üzerine yapılan araştırmalar, bu içeceğin koruyucu bir etkiye sahip olabileceğini göstermiştir. IARC’de profesör olan Marc Gunter, 2017 yılında yayınladığı çalışmada, 16 yıllık bir süre boyunca Avrupa genelinde yarım milyon insanın kahve içme alışkanlıklarını incelemiştir. Gunter, kahve tüketen bireylerin kalp hastalığı, felç ve kanserden ölme risklerinin daha düşük olduğunu belirlemiştir. Gunter’ın bulguları, ABD ve diğer dünya bölgelerinde yapılan güncel çalışmalardan elde edilen sonuçlarla da tutarlılık göstermektedir.
Gunter, günde dört fincana kadar kahve tüketenlerin, hiç içmeyenlere kıyasla daha az hastalık riskine sahip olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, kahvenin potansiyel sağlık faydalarının daha da ileri gidebileceğini dile getiren Gunter, kahve içenlerin sigara içme ve sağlıksız beslenme olasılıklarının içmeyenlere göre daha yüksek olduğunu gözlemlemiştir. Bu durum, kahvenin sağlıksız davranışların vücuda etkilerini geçersiz kılabileceğini düşündürmektedir.
Araştırmalar, ister kafeinli olsun ister kafeinsiz, kahvenin benzer miktarda antioksidan içerdiğini göstermektedir. Gunter, araştırmasında kafeinli ve kafeinsiz kahve tüketenlerin sağlık durumları arasında belirgin bir fark olmadığını tespit etmiştir. Bu da, kahvenin sağlık faydalarının kafein dışındaki diğer bileşenlerden kaynaklandığı sonucunu ortaya koymaktadır. Ancak, bu araştırmaların hepsinin, neden-sonuç ilişkisini doğrulamayan nüfus verilerine dayandığı unutulmamalıdır.
Kahve ve Hastalık Riski
Bristol Üniversitesi’nde kafeinin davranış, ruh hali, uyanıklık ve dikkat üzerindeki etkilerini inceleyen Peter Rogers, kahve tüketen kişilerin genellikle daha sağlıklı olabileceğini öne sürmektedir. Rogers, ‘düzenli olarak kahve tüketen bireylerin genellikle daha yüksek kan basıncına sahip olduğunu ve bu durumun kardiyovasküler hastalık riskini artırması gerektiğini, ancak kahve tüketiminin yüksek kardiyovasküler hastalık riskiyle ilişkili olduğuna dair bir kanıtın olmadığını‘ vurgulamaktadır.
2021 yılında yapılan bir başka araştırmada, kafeinsiz, instant veya çekilmiş kahve dahil olmak üzere tüm kahve türlerinin kronik karaciğer hastalığı riskinin azalmasıyla ilişkili olduğu bulunmuştur.
