İktisatçı Prof. Dr. Oğuz Oyan, Radyo Sputnik’te
İktisat alanında önemli bir isim olan Prof. Dr. Oğuz Oyan, Radyo Sputnik’te yayınlanan İsmet Özçelik’le Ankara Farkı programında, Trump’ın gümrük vergileri ve bu durumun hem dünya hem de ABD ekonomileri üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Oyan, bu bağlamda dikkat çekici mesajlar verdi.
Çin’in Ticaret Stratejileri
Oyan, “Çin ticaretini birçok farklı yönden telafi edebilir” diyerek, Çin’in bu durumdan nasıl etkileneceğine dair şu değerlendirmelerde bulundu:
- İç Pazarın Gücü: “Çin’in çok büyük bir iç pazarı var. Dünyanın en büyük iç pazarı burada bulunuyor. Hindistan, nüfus olarak Çin’e yakın olsa da, ekonomik olarak oldukça geri durumda. Dolayısıyla, Çin’in iç tüketimi canlandırma politikası, bu tür durumlarda ilk başvurulacak önlem olarak öne çıkıyor.”
- Alternatif Pazarlar: “Amerika, dünya ticaretinin yaklaşık %17’sini gerçekleştiriyor. Geriye kalan %80’lik pazar, Çin için yeni fırsatlar sunuyor. Bu tür ticaret savaşlarında, Çin bu pazarlara yönelerek kayıplarını telafi etmeye çalışacaktır.”
- Yatırımlar ve Üretim İlişkileri: “Çin’in birçok ülkede yaptığı yatırımlar sayesinde, kendi şirketleri aracılığıyla üretim yapabiliyor. Örneğin, Senegal ya da Mısır üzerinden Amerika’ya gönderilen ürünlerin kaynağını belirlemek zor olabilir. Bu nedenle, ticareti tamamen kesmek mümkün görünmüyor.”
Trump’ın Politikaları ve Dünya Ekonomisi Üzerindeki Etkileri
Oyan, Trump’ın ticaret politikalarını eleştirerek, “Trump züccaciye dükkanına girmiş fil gibi” ifadesini kullandı. “Trump, birinci döneminde stratejisini açıkça ortaya koymuştu. İkinci döneme daha hazırlıklı geldi, ancak Amerikan sermayesinin daha ılımlı bir yaklaşım beklediği anlaşılıyor. Bu kontrolsüz bir durum yaratıyor.”
ABD’nin Ekonomik Hegemonyası
Oyan, “ABD’nin dünya ekonomisindeki payı geriliyor” diyerek, Amerika’nın ekonomik durumunu analiz etti:
- “2014’te dünya ekonomisi içindeki payı %22’ye düşmüştü ve 2024’te %26 düzeyinde olacağı tahmin ediliyor. Satın alma gücü paritesine göre, Çin %20 ile birinci ekonomi konumuna gelirken, Amerika %15 seviyelerine geriledi.”
- “Amerika’nın ikiz açıkları devam ediyor; içeride bütçe açıkları, dışarıda ise ticaret açıkları söz konusu. Biden döneminde de bu durumu düzeltmeye yönelik politikalar izlenmiş ancak başarılı olamamıştır.”
Korumacılık ve Ticaret Savaşları
Oyan, “Kararlar dünya ticaretini tehdit eder boyuta geldi” diyerek, korumacılık önlemlerinin etkilerini değerlendirdi:
- “Bu tür önlemler Trump’tan önce de vardı, ancak tehdit boyutuna ulaşmamıştı. Şimdi ise durum ciddi bir tehdit haline gelmiş durumda.”
- “Amerikan şirketlerinin Çin’e bağımlılığı da göz önünde bulundurulmalı. Tedarik zincirleri açısından, Amerika birçok ürünü Çin’de üretiyor. Dolayısıyla, bu karşılıklı bağımlılık, gümrük vergileriyle kolayca çözülebilecek bir mesele değil.”
Geri Adımlar ve Ekonomik Etkiler
Oyan, “Üç ay erteleme geri adım” başlığı altında, Trump’ın aldığı kararları yorumladı:
- “Bu durum ciddi bir geri adım. Çin ile mücadelesinde müttefikleriyle daha uyumlu bir şekilde hareket etmek zorunda kaldı. İçerideki tepkiler borsaya yansıdı ve bu nedenle geri adım attı.”
- “Bu geri adım, yeniden düşünme ve daha soğukkanlı bir yaklaşım geliştirme fırsatını sağlayabilir.”
Enflasyon ve Toplumsal Tepkiler
Oyan, “ABD’de enflasyon artacak” diyerek, olası sonuçları öngördü:
- “Amerika’da enflasyon oranlarının yükseleceği kesin. Ücretli kesimlerin tükettiği mallarda fiyat artışları yaşanacak ve bu durum toplumsal tepkilere yol açabilir.”
- “Bu durum, ciddi bir toplumsal bunalım anlamına geliyor ve Amerika’nın bu durumu yönetmesi oldukça zor olacaktır.”
Bunalım ve Savaş İhtimali
Oyan, “Yaşanan bunalım savaşla sonuçlanabilir” uyarısında bulunarak şöyle devam etti:
- “Bu durum, dünya çapında bir durgunluğu tetikleyebilir. Ekonomik büyümeler yavaşlayacak ve bazı ülkelerde ciddi istihdam sorunları yaşanabilir.”
- “Sağ hareketlerin güçlenmesi, bu tür bir bunalımda siyasi istikrarsızlığa yol açabilir. Geçmişte olduğu gibi, korumacı politikalar, içe kapanmacı yaklaşımlar, ekonomik büyüme kaybı ve artan fiyatlar, sağ hareketlerin güçlenmesine neden olabilir.”
Oyan, böyle bir durumun, savaş ekonomisini körükleyebileceği konusunda endişelerini ifade etti. “Ancak, bu tür bir çatışma, nükleer boyutlara ulaşırsa, Amerika’nın toprakları da hedef haline gelebilir.”
