İran’a karşı kara operasyonunun uluslararası dengeleri nasıl etkileyebileceği, Washington’un küresel liderlik konumunu tehdit eden gelişmelerle iç içe geçiyor. ABD-İsrail ittifakının bu çatışmada karşı karşıya kalacağı zorluklar, petro-dolar düzeninin kırılganlığıyla birleşince küresel ekonomi ve siyaset üzerinde derin etkiler doğuruyor. Bölge direniş ekseninin Türkiye de dahil olmak üzere yeniden yapılandırılmaya çalışılması, çok uluslu güç girişimlerini güçlendirse de güvenlik temellerini sarsan bir süreci tetikliyor.
Emekli Amiral Türker Ertürk ile yapılan söyleşide, Netanyahu ve Trump’ın savaşın sonucunda political olarak zarar göreceği; günlük harcamaların milyar dolarları bulduğu ve nükleer silah kullanımı ihtimalinin bile tartışılabilir hale geldiği ifade ediliyor. Ertürk, ABD’nin bu savaşta sadece onurunu korumaya odaklanabileceğini, kara harekâtı riskiyle karşı karşıya kaldığında ise çıkışın zorlaşacağını dile getiriyor. İran’a yönelik operasyonların yaratacağı ekonomik yıpranmanın ve konvansiyonel güç dengesinin kendine has dinamiklerini bu süreçte nasıl değiştireceği üzerinde duruluyor.
ABD içindeki rejim tartışmaları da bu süreçten etkilenmeye aday. İran savaşı sonrası Rusya ve Çin’in kazanabileceği bir tablo, Beyaz Saray ve Kongre arasındaki gerilimi de derinleştirecek. Bölgesel olarak Türkiye’nin de bu yeniden dizayn sürecinde kilit bir aktör olarak konumlanması, Suriye, Irak ve Libya’daki mevcut müdahalelerin bir devamı olarak okunuyor. Ertürk, bölgesel güvenliğin ve istikrarın sağlayıcıları arasında Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin korunmasının önemine vurgu yapıyor.
Montrö’nün korunması, Karadeniz’de çok uluslu bir kuvvetin varlığını konuşlandırma planlarının Montrö’yü delme potansiyeli taşıdığını ifade eden analizlerle tartışılıyor. Türkiye ve Rusya’nın Karadeniz güvenliğinin başat tarafları olduğuna işaret eden değerlendirmeler, bölgesel güç dengelerinin yeniden şekillendiği bu süreçte Lozan bağlamında Montrö’nün tamamlayıcılık rolünü vurguluyor. Bu bağlamda, Karadeniz’e balistik füze ve deniz hattı girişimlerinin karargahlar aracılığıyla nasıl bir tehdit oluşturabileceği sorunu sahneyi daha karmaşık bir hal aldırıyor.
İç ve dış politikadaki yükselen tansiyon, bölgedeki aktörlerin birbirleriyle olan kırmızı çizgilerini yeniden belirlerken, Türkiye’nin sahil ülkeleriyle olan güvenlik sorumluluklarını da yeniden gündeme getiriyor. İran savaşı, Suriye ve Irak ile Libya arasındaki dinamikleri devreye sokarak bölgeyi adeta yeniden şekillendirme çabasının bir parçası haline geliyor. Bu süreçte Ankara’nın stratejileri ve NATO zirvesinin Türkiye’de yapılması konusundaki tartışmalar, mevcut güç dengelerini nasıl değiştirecek sorusunu yüzeye taşıyor.
