Günde bir aspirin kullanımı, yaklaşık olarak 50 yaş civarında başlamasının kanseri önlemeye yardımcı olabileceğini düşündürürken, 70 yaşında başlanmasının koruyucu etkiyi azaltabileceği ya da kanserden ölüm riskini artırabileceği yönünde bulgular elde edildi. Bu sonuçlar, yaklaşık 20 bin yaşlı yetişkinin yaklaşık on yıl süreyle izlendiği büyük ölçekli bir çalışmaya dayanıyor. JAMA Oncology dergisinde yayımlanan araştırma, kanser karşıtı faydaların her yaş için geçerli olduğu yönündeki uzun süredir süren görüşü sorgulatıyor. Orta yaş grubundaki önceki çalışmalar, özellikle kolorektal kanserde risk azalmasına işaret ederken, yeni analiz ileri yaşta bu etkiyi sınırlı buldu.
Ardında yatan bulguya göre, 70 yaşından sonra her gün 100 miligram aspirin kullanımının plasebo alanlara kıyasla kanserden ölüm riskini %15 artırdığı belirlendi. Bu çalışma, ASPREE deneyi ve uzatma çalışmasından elde edilen verileri içeriyor ve katılımcılar yaklaşık 8.6 yıl boyunca izlendi. Aspirin bu yaş grubunda toplam kanser oranını düşürmedi, kolorektal kanseri önlemede başarısızdı.
Çalışma, aspirinin herkese uyan tek tip bir kanser önleme aracı olmadığını ve vücudun ilaca verdiği yanıtın yaşla değişebileceğini göstermektedir.
Çalışma nasıl yürütüldü? ASPREE denemesi 2010-2014 yılları arasında Avustralya ve ABD’de yaşamını sürdüren 19.114 bağımsız katılımcıyı kapsadı. Avustralya’daki katılımcılar en az 70 yaşında iken, ABD’de Siyah ve Latin kökenli topluluklardan katılanlarda alt yaş sınırı 65 olarak belirlendi. Başlangıçta katılımcıların hiç biri kalp-damar hastalığı, demans ya da fiziksel engel taşımıyordu. Katılımcıların yarısı 100 mg aspirin, diğer yarısı plasebo aldı. Sonuçlar, ileri yaşta kanser gelişimine karşı korumanın belirgin bir fark yaratmadığını gösterdi. Tüm kanser türleri ve evrelerinde oranlar iki grupta da birbirine yakındı.
Ancak kanser gelişimi yaşayanlarda aspirin grubunda ölüm oranı 1000 kişi-yıl başına 7.8 iken plasebo grubunda 1000 kişi-yıl başına 6.8 olarak kaydedildi. Yaş bu sonuçlarda belirleyici bir etken olarak öne çıktı;
Yaşın etkisi neden oluşuyor? Yaşlanmanın getirdiği biyolojik değişimler, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve kronik, düşük seviyeli iltihaplanma gibi etkenler aspirin etkisini değiştirebiliyor. Aspirinin bazı iltihap kimyasallarını engelleme ve trombositlerin tümör yayılımına katkısını azaltma gibi mekanizmaları bulunduğu, ancak yaşla birlikte bağışıklığın kanser hücrelerini yok etme kapasitesinin de düşebileceği ifade edildi. Ayrıca gen mutasyonlarındaki birikimin tümör davranışını ve önleyici tedavilere yanıtı değiştirebileceği belirtiliyor.
Başka çalışmalarda da benzer yaş etkileri gözlemlendi: Japon diyabet çalışmasında aspirin 65 yaş altına fayda sağladı ancak üst yaşlarda etkisi sınırlı kaldı; 94 binden fazla kişinin 34 yıl izlendiği başka bir araştırmada ise risk azalmasının yalnızca 70’ten önce başlayan kullanımlarda görüldüğü vurgulandı.
