BM Genel Kurulu’nda Erdoğan’dan Uluslararası Topluma Çağrı
Birleşmiş Milletler 79. Genel Kurulu’nda konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail’in Filistinlilere yönelik gerçekleştirdiği soykırımın durdurulması için uluslararası toplumu ve Birleşmiş Milletler’i harekete geçmeye davet etti. Erdoğan, genel kurula katılan liderlere ve ülkelerin temsilcilerine seslenerek, şu ifadeleri kullandı:
“İsrail’in tutumunun uluslararası toplum tarafından Filistinli sivillere yönelik bir koruma mekanizması geliştirilmesi zaruridir. Nasıl ki Hitler insanlığın ittifakıyla durdurulmuşsa, Netanyahu da insanlığın ittifakıyla durdurulmalıdır. Acil ateşkes sağlanmalı, rehine takası gerçekleşmelidir. İnsani yardımlar Gazze’ye ulaştırılmalıdır. Kış mevsiminden önce zor koşullar altında hayatta kalmaya çalışan Gazze halkına yardım eli uzatmamız şarttır.”
Çin Dışişleri Bakanı’ndan Yaptırım Eleştirisi
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, uluslararası topluma, hiçbir ülkenin Ukrayna’daki krizi gayri meşru bir şekilde tek taraflı yaptırım aracı olarak kullanmaması gerektiğini vurguladı. BM Güvenlik Konseyi’nin Ukrayna toplantısında açıklamalarda bulunan Wang Yi, şunları kaydetti:
“Hiçbir taraf krizi gelişigüzel, gayri meşru ve tek taraflı yaptırımlar uygulamak ve normal ticari ilişkilere baskı kurmak için bir bahane olarak kullanmamalı ve kesinlikle her türlü kapalı özel gruplar oluşturarak dünyayı bölmek için kullanmamalıdır. Uluslararası topluma, enerji, finans, ticaret, gıda güvenliği, petrol ve doğal gaz boru hatları gibi kilit altyapıların korunması alanlarında işbirliğini güçlendirme çağrısında bulunuyoruz.”
Trump’tan Ukrayna Açıklamaları
Diğer yandan, ABD başkanlık yarışında seçim kampanyalarını sürdüren Cumhuriyetçi aday Donald Trump, Rusya’nın geçmişte Hitler’in ve Napolyon’un ordularını mağlup ettiğini hatırlatarak, “Biden ‘Kazanana kadar gitmiyoruz’ diyor. Kazanırlarsa ne olacak? Olan bu, savaşıyorlar. Geçen gün biri bana ‘Hitler’i, Napolyon’u yendiler’ dedi. Bu savaşın içinde sıkışıp kaldık. Eğer başkan olursam müzakerelere başlayacağım ve bu işi halledeceğim.” ifadelerini kullandı.
Dr. Barış Adıbelli ile Değerlendirmeler
BM Genel Kurulu’nu ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın mesajlarını değerlendirirken, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’nden Dr. Barış Adıbelli ile kapsamlı bir görüşme gerçekleştirdik.
‘Zelenskiy ve Harris İlişkisi’
Donald Trump’ın Zelenskiy ve Rusya hakkındaki yorumlarını değerlendiren Dr. Adıbelli, Trump’ın Ukrayna ile yaşanan gerilim nedeniyle Zelenskiy’nin Amerika’dan aldığı yardım paralarının, Kamala Harris’in seçim kampanyasına bağışlandığını öne sürdü:
“Trump, ‘Ya Rusya kazanırsa?’ sorusunu gündeme getirdi. Çünkü Donald Trump bir iş insanıdır ve karşı tarafın kazanma ihtimalini de göz önünde bulunduruyor. Zelenskiy için ‘Çok usta bir pazarlamacı. Her geldiğinde 60 milyar dolar alıp gidiyor’ dedi. Bu, çok doğru bir tespit. Zaten Zelenskiy de Trump’ın bu tavrına karşı Kamala Harris’i tutuyor. Belki de aldığı paraların bir kısmını Harris’in başkanlık kampanyasına bağışlamıştır.”
‘ABD’nin Ortadoğu Politikasındaki Hatalar’
Joe Biden döneminin diplomatik karnesinde savaşlar ve krizlerin yaşandığını belirten Dr. Adıbelli, ABD’nin yanlış politikaları nedeniyle İsrail’in durdurulamadığını vurguladı:
“Biden, hem yaş hem sağlık durumu yüzünden bazen nerede olduğunu karıştırıyor. Diplomasi anlamında da nerede olduğunu karıştırmış gibi duruyor. Ortadoğu’da, Avrupa’da, Pasifik’te işler yolunda gitmiyor. Zelenskiy elinde bir planla geldi. Biden, Ortadoğu’da sanki bir şey olmuyormuş gibi bir tablo çiziyor. Joe Biden göreve geldiğinde Amerika’nın uzun savaşlarına son vereceğini söyledi ve Afganistan’dan çekildi. ‘Barış’ dönemini sürdüreceğini ifade ederken Ukrayna krizi patlak verdi. Şu an Tayvan meselesi başka bir forma büründü. Biden, yoktan kriz var eden bir başkan oldu.”
‘Erdoğan’ın Nürnberg Mahkemesi İma Ediyor Olabilir’
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM kürsüsündeki “Hitler” vurgu ve iması üzerine Dr. Adıbelli, Erdoğan’ın İsrail’e özel bir “Nürnberg Mahkemesi” kurulması gerektiğini ima etmiş olabileceğini dile getirdi:
“BM Güvenlik Konseyi’nde 2735 sayılı bir karar çıkıyor. Amerika buna destek veriyor. Ancak İsrail buna uymuyor. Sayın Erdoğan, ‘Hitler nasıl 70 yıl önce durdurulduysa, uluslararası toplum Netanyahu’yu da durdurmalı’ dedi. Bu, Almanya’daki savaş mahkemelerini hatırlattı. İleride İsrailli savaş suçlularının yargılanacağı özel mahkemeler kurulmasına dair bir mesaj gibiydi. Tepkileri ölçtü. Türkiye, önümüzdeki günlerde bunu isteyebilir.”
‘Lübnan Krizi ve Suriye’nin Rolü’
Dr. Adıbelli, Lübnan meselesinin Doğu Akdeniz güvenliğini tehdit ettiğini ve Türkiye’nin bu konuda Suriye ile masaya oturması gerektiğini belirtti:
“Lübnan meselesi sadece Hizbullah ve Gazze ile sınırlı değil. Doğu Akdeniz’in güvenliği de bu denklemin içinde. Türkiye’nin Suriye ile normalleşme sürecine hazırlandığı bu dönemde, Esad yönetiminin Türkiye’nin talebine hızlıca yanıt verip masaya oturması lazım. Belki BRICS zirvesinde bir Erdoğan-Esad buluşması olabilir.”
‘Rusya’nın Cevabı’
Dr. Adıbelli, Rusya’nın İran üzerinden Husilerle müzakere içinde olabileceğini iddia etti:
“Bugün Reuters’da ilginç bir haber gördüm. Rusya’nın İran üzerinden Husilerle müzakere içinde olduğu iddia edildi. Daha önce de Husilerin kullandığı hipersonik füzelerin, Amerika’ya verilen Kursk yanıtı olduğunu söylemiştim.”
‘Çin ve Ortadoğu’
Dr. Barış Adıbelli, ABD’nin Ortadoğu’daki çıkarları için İsrail’i kullandığını ve Çin’in bölgeden uzak tutulmaya çalışıldığını belirtti:
“Amerika, sadece savaşları vekaletle yürütmüyor. İş dünyası ve toplumsal yapı da bu sistemle işliyor. ABD, alenen İsrail’i kullanıyor. İsrailli sivillerin ölmesi, ekonominin durması, yerleşim birimlerinin yıkılması, Amerika için önemli değil. Tek isteği, Ortadoğu’da kaos yaratmak ve Çin’in bölgeye girmesini engellemektir.”
‘Çin’in Diplomasi Anlayışı’
Dr. Adıbelli, Çin’in sorunları askeri müdahale ile değil, güçlendirilmiş bir Birleşmiş Milletler aracılığıyla çözmeyi hedeflediğini vurguladı:
“Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, çok kutuplu bir dünya sistemi ve güçlendirilmiş bir BM’nin önemine dikkat çekti. Çin, bireysel değil, kolektif mücadele anlayışını savunuyor. Bu, kutuplaşmayı önlemek için önemli bir yaklaşım.”
‘BM’nin Geleceği’
Çin’in Ortadoğu için barışçıl çözüm umudunu kaybetmiş olabileceğini ifade eden Dr. Adıbelli, BM’nin geleceği hakkında endişelerini dile getirdi:
“Eğer BM sistemi çöker ve etkisiz hale gelirse, o zaman 3. Dünya Savaşı’nı bekleyin. Milletler Cemiyeti yok oldu ve 2. Dünya Savaşı yaşandı. Benzeri bir durum bugün de geçerli.”
