ABD, son yıllarda toplumsal dengeleri kökten değiştiren bir süreç yaşıyor. Eskiden özgürlükler diyarı olarak anılan ülke, şimdi gelir adaletsizliği, sağlık sistemi sorunları ve derinleşen kutuplaşmalar nedeniyle kendisini yeniden tanımlıyor. Siyasi kamplaşma hâlâ belirgin olsa da vatandaşların öncelikleri giderek ekonomik gerçeklere odaklanıyor. Ukrayna meselesi, göç ve enflasyon baskıları, halkın yaşam standartlarını koruma taleplerini güçlendirirken Demokratlar ile Cumhuriyetçiler arasında da temel dengeler değişiyor.
Küresel arenada ABD, Çin’in yükselişi ve Asya’da oluşan yeni ticaret eksenleri karşısında merkezi bir konumda yer alırken, borçlar, yaşlanan nüfus ve üretim yapılarını yeniden biçimlendirme çabaları Washington’un küresel rolünü sınırlıyor. Bu tablo, sadece Amerikan iç siyasetini değil, Batı’nın genel yönelimini de yeniden yazıyor: Ekonomik gerçekler ideolojik farkların önüne geçiyor.
ABD’de kimlikten ekonomiye kayan toplumsal dengeler üzerine Prof. Dr. Hasan Köni ile yapılan değerlendirme, siyasetolojinin bugün ana belirleyicisinin ekonomi olduğunu gösteriyor. Köni’ye göre, toplumun uzun vadeli varlık mücadelesi ve gelir dağılımındaki uçurum, sağlık sistemi ve yaşam maliyetleri, oy verenlerin tercihlerini belirliyor. “Fırsatlar ülkesi” söylemi bu bağlamda yeniden şekillenmiş durumda; çalışıp kazanılan para ile zenginliğin oluştuğu bir düzen söz konusu, ancak bu düzenin herkes için eşit fırsatlar yaratması konusunda ciddi soru işaretleri var.
Bu kırılmada etnik ve dini kimlikler ile siyasal eğilimler arasındaki bağlar karmaşık bir tablo çizerken, göçmenlik ve kimlik temelli söylemler bir yandan yükselen ekonomik kaygılarla birleşiyor. Köni, beyaz Protestan ağırlıklı bir tabanın desteklediği Trump’ı örnek göstererek, ekonomik baskıların siyasi tercihleri nasıl yönlendirdiğini anlatıyor. Ancak burada önemli bir ayrışma da mevcut: Göç, tablonun merkezi konularından biri olmaya devam ederken, ekonomik sorunlar özellikle sağlık maliyetleri ve sosyal güvenlik gibi alanlarda belirleyici oluyor.
Borç ve nüfusun baskısı: Savaşın maliyeti ve siyasetin rengi üzerine yapılan analizde, ABD’nin Çin’i çevrelemeye çalışması, yüksek borç yükü ve yaşlanan nüfus nedeniyle geniş çaplı bir savaş yürütebilecek bir konumda olmadığına işaret ediliyor. Borçlar sadece kamuya yüklenen yük değil, özel sektör ve vatandaşların toplam borcu da bu tabloyu derinleştiriyor. Bu nedenle, askeri harcamalar ve dış politika tercihlerinin maliyet-etki hesapları parça parça tartışılıyor. Emeklilikteki büyüyen tablo ve düşen nüfus dinamikleri, üretim ve tüketim dengesinin bozulmasına yol açıyor; bu da güvenlik algısını ve uluslararası stratejileri yeniden biçimlendiriyor.
Avrupa ve Amerika arasındaki tansiyonlar ise demografik değişimlerle birlikte yükselen sağa dönüş ve ekonomik baskılarla güç kazanıyor. Trump’ın, savaş ve güvenlik politikalarını maliyet odaklı bir perspektifle ele aldığı ifade edilirken, Avrupa’da nüfus azalması ve artan sosyo-ekonomik baskılar, değişime zorluyor. Bölgesel güvenlik mimarisinin yeniden tasarlandığı bu dönemde İsrail’in güvenlik çemberi kurma çabaları ve Orta Doğu’daki dengeler de bu geniş tablonun bir parçası olarak görülüyor. Bu süreçte, İran ve Türk-Arap Müslümanlık ekseninin İsrail ile yakınlaşması, bölgesel güvenliğin yeniden yapılandırılması için önemli bir senaryo olarak değerlendiriliyor.
