Letonya Parlamentosu, uzun süren oturumun ardından İstanbul Sözleşmesi olarak da bilinen Avrupa Konseyi Sözleşmesi’nden çekilme kararını onayladı. Kamuoyunda bu karar, Letonya’yı sözleşmeden çıkan ilk AB üyesi ülke konumuna taşıyabilir. Yetkili makamlar arasındaki süreçte Cumhurbaşkanı Edgars Rinkēvičs’in onayı bekleniyor.
Yetkili kaynaklar, yürürlüğe girebilmek için Cumhurbaşkanı’nın 10 gün içinde karara imza atması gerektiğini belirtiyor. Cumhurbaşkanı, yasayı geri gönderme yetkisini saklı tutmasına rağmen parlamentonun kararını yeniden onaylaması halinde ikinci bir Cumhurbaşkanı itirazı hakkı bulunmuyor. Rinkēvičs, konuya ilişkin açıklamasını X üzerinden paylaştı; kararın ideolojik ya da siyasi değil, devlet çıkarları ve hukuki gerekçeler açısından değerlendirileceğini kaydetti.
Karar karşısında kadın hakları örgütleri ve sivil toplum temsilcileri geniş çapta tepki gösterdi. Parlamentonun önünde yapılan protestolar sürerken, bazı siyasi partiler çekilme yasasının Anayasa Mahkemesi’ne taşınmasını planlıyor. Hukuk uzmanları, yasanın referanduma götürülmesinin mümkün görünmesini ancak bu işlemin zorlu bir süreç olduğunu belirtiyor.
Yasa tasarısının muhalefetten geldiği kaydedildi; Latvia First olarak bilinen muhalefet hareketi, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmeyi gündeme getirdi. İktidar koalisyonundaki üç partiden birinin desteğiyle parlamento onayı alınabildi. Letonya’da çoğunluğu elinde bulunduran merkez sağ Yeni Birlik Partisi, 2022 seçimlerinde aldığı %18.9 oranındaki oyla iktidara gelmişti.
İstanbul Sözleşmesi, 2011 yılında İstanbul’da düzenlenen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi toplantısında kabul edilerek kadınlara yönelik şiddetle mücadelede uluslararası bağlayıcı bir çerçeve sunuyor. Avrupa Birliği, sözleşmeyi 2017 yılında imzalamış olsa da bazı ülkeler onay sürecini tamamlayamadı. Türkiye ise sözleşmeyi ilk imzalayan ülke olarak dikkat çekmiş, 2021 yılında bu anlaşmadan çekildi.
