Ukrayna’da düşürülen MH17 sefer sayılı Malezya uçağı davasında görev almış olan Hollandalı eski savcı Ward Ferdinandusse, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM)‘ni, devlet ve hükümet başkanlarının dokunulmazlıklarını hiçe sayarak uluslararası hukuku ihlal etmekle suçladı.
New York Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne bağlı bağımsız çevrimiçi Just Security dergisinde yayımlanan bir makalede, Ferdinandusse, UCM’nin tutuklama kararına rağmen İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu‘nun Macaristan’a gerçekleştirdiği ziyareti ele aldı. Bu bağlamda, UCM’nin yaklaşımını sert bir şekilde eleştirdi.
Ferdinandusse, UCM’nin Roma Statüsü‘ne taraf olmayan devlet başkanlarına dokunulmazlık tanımasının uluslararası hukuku açıkça ihlal ettiğini vurguladı. Bu durumun, UCM’nin otoritesini ve meşruiyetini tehdit ettiğinin altını çizdi. UCM’nin eylemlerinin, küresel istikrarı nasıl tehdit ettiğine dair görüşlerini de paylaştı. Ferdinandusse, bu haliyle UCM’nin uluslararası toplum adına hareket eden bir organ olarak değerlendirilmesinin pek mümkün olmadığını ifade etti.
UCM’nin geri adım atması ve yaklaşımını düzeltmesinin mantıksız görünebileceğini belirten eski savcı, zira Roma Statüsü’ne taraf olmayan ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarına yönelik iddianamelerin, uluslararası ceza hukukunun herkesle yüzleşebileceğinin bir kanıtı olarak yorumlandığını belirtti. Ferdinandusse, sözlerini şöyle sürdürdü:
- “Hukukun üstünlüğünün baskı altında olduğu ve haberlere ağır uluslararası suçların hâkim olduğu bir dönemde, UCM’nin geri adım atmak yerine öne çıkması gerektiğini düşünebilirsiniz. Ancak uluslararası mahkemeler, zor zamanlarda bile uluslararası hukuka saygı göstermelidir.”
- “UCM’nin üçüncü ülkelerin devlet başkanlarına dokunulmazlık tanımaması, bu tür bir saygıyı göstermez.”
- “UCM’nin bu tür davaları takip etme konusundaki ısrarı, mahkemenin otoritesini ve meşruiyetini önemli ölçüde aşındırmaktan başka bir şey başaramaz.”
Temmuz 2024’te Nijer’in başkenti Niamey’de, Mali, Nijer ve Burkina Faso devlet başkanları, diplomatik çalışmaların, dış politikanın, ekonomik ilişkilerin ve güvenlik işbirliğinin koordinasyonunu öngören Sahel Devletleri İttifakı Konfederasyonu’nun kuruluşuna dair bir tüzüğü imzalamışlardı. Bu çerçevede, Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Kasım 2024’te Netanyahu’yu ülkeye davet etmek ve UCM kararının kendi topraklarında uygulanmaması konusunda güvence vermek niyetinde olduğunu açıklamıştı.
Macaristan Devlet Bakanı ve Hükümet Sözcüsü Gergely Gulyas, Macaristan’ın UCM’nin kuruluş statüsünü onaylamadığını vurgulayarak, bu nedenle İsrail Başbakanı’nın tutuklanma korkusu yaşamadan ülkeyi güvenle ziyaret edebileceğini belirtmişti.
Gulyas, yaptığı açıklamada, ülkenin UCM’den çekilme kararı aldığını ve ilgili prosedürün bugün başlatılacağını duyurdu.
