Trump Yönetimi ve Avrupa Müttefikleri Arasındaki Derin Uçurum: Münih Güvenlik Konferansı 2023
ABD’nin Trump yönetimi ile Avrupalı müttefiklerinin ilk buluşması, 14-16 Şubat tarihlerinde gerçekleştirilen 61’inci Münih Güvenlik Konferansı vesilesiyle ortaya çıkan derin uçurumları gözler önüne serdi. ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, konferans sırasında Avrupa Birliği ülkelerinin siyasi elitlerine demokrasi ve insan hakları konusunda sert eleştirilerde bulundu. Vance, Avrupalı liderleri, vatandaşlarına ‘eğitilmiş hayvanlar’ muamelesi yaparak onları görmezden gelmekle, seçmenlerini dinlememekle ve Romanya’da olduğu gibi seçimleri bastırmak veya iptal etmekle suçladı. Vance, Avrupa Birliği’ni tehdit edenin Rusya ya da Çin değil, Avrupa’nın kendisi olduğunu ifade etti.
Vance’den hemen önce, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Brüksel’de katıldığı Ukrayna Temas Grubu toplantısında Washington’ın taahhütlerini tersine çevirdi. Ukrayna için NATO üyeliği ve Amerikan kara güçlerini dışlayan Hegseth, Avrupalıların asker göndermek istemesi durumunda 5’inci maddenin geçerliliğini de dışladı. Hegseth, Avrupalılara açıkça ABD’nin Ukrayna savaşına artık ilgi göstermediğini belirtti. Trump yönetiminin bu tavrı, Avrupa Birliği içinde güçlü bir orduya sahip Türkiye’nin ‘Avrupa’daki rolüne’ dair tartışmaları da yeniden alevlendirdi. Sosyal medyada Türkiye’yi AB üyesi olarak gösteren paylaşımlar artış gösterdi.
Mehmet Ali Güller ile Transatlantik Hattındaki Çelişkiler Üzerine
Gazeteci ve yazar Mehmet Ali Güller ile transatlantik ilişkilerde açığa çıkan bu çelişkileri konuştuk. Güller, Avrupa-Amerika tartışmasının temelinde üç ana konunun bulunduğunu belirtti: “Farklılaşan demokrasi anlayışları, Trump’ın gümrük duvarları ve Ukrayna.” Güller, Münih Güvenlik Konferansı’na yansıyan tartışmaların bu ayrımları ortaya koyduğunu ifade etti:
- Demokrasi Anlayışındaki Farklılaşma: JD Vance, ‘İfade özgürlüğünüz, demokrasiniz, bunların hepsi zayıflıyor’ diyerek Avrupa’daki durumu eleştirdi.
- Vergi Politikaları: Trump’ın döneminde başlatılan ticaret savaşları, Avrupa’yı da tehdit eden yeni tarifelerle devam ediyor.
- Ukrayna Barış Masası Tartışmaları: Avrupa’nın bu barış masasında olup olmayacağı tartışmaları, Münih Konferansı’nda su yüzüne çıkan çelişkileri artırıyor.
Avrupa’da İfade Özgürlüğü ve Demokrasi Erozyonu
Güller, Avrupa’da ifade özgürlüğü ve demokrasinin erozyona uğradığını belirterek, JD Vance’in sözlerinin Avrupa’nın ‘canını yaktığı’ görüşünü savundu. “Ukrayna savaşını bir milat olarak alırsak, o tarihten bu yana Avrupa’da aydınlanmanın dibine kibrit çakan iki büyük gelişme oldu,” diyen Güller, bu gelişmeleri şu şekilde özetledi:
- Rusya Karşıtlığı: Rus eserlerinin sahnelenmesinin engellenmesi ve klasik eserlerin sansürlenmesi gibi uygulamalar, ifade özgürlüğü ve demokrasinin erozyonudur.
- Filistin Üzerine Baskılar: Filistin’e destek verenlerin cezalandırılması ve bu yönde etkinliklerin yasaklanması, Avrupa’da ifade özgürlüğüne yönelik bir baskı oluşturdu.
- Sosyal Medya Üzerindeki Baskılar: Sosyal medya mesajlarına yönelik gözaltılar, ifade özgürlüğünün daha da kısıtlandığını gösteriyor.
Avrupalı Liderlerin Yanlış Yolda Olduğu Görüşü
Güller, Avrupalı liderlerin, ABD’nin kışkırttığı bu savaşın esas zararını kendilerinin gördüğünü anlamaları gerektiğini ifade etti. “Bu savaşı son tahlilde Amerika çıkardı; bu savaşın sonucunda en büyük zararı biz Avrupalılar gördük,” diyen Güller, Avrupalı liderlerin kaygılarının yanlış olduğunu vurguladı.
Trump’a İtiraz Yerine Krizi Çözme Çağrısı
Güller, Avrupa’nın güvenlik mimarisinin yeniden inşa edilmesi gerektiğini belirterek, “Avrupalı politikacıların, Biden yönetiminin ateşlediği krizi çözmesini istemesi gerekiyor,” dedi. Ayrıca, Avrupa’nın güvenlik mimarisinin oluşturulması için barış masasının kurulmasının önemine dikkat çekti.
Devlet Adamı Erozyonu ve Yeni Dünya Düzeni
Güller, Avrupa’daki devlet adamı erozyonunun belirginleştiğini ve yeni dünya düzeninin Münih Güvenlik Konferansı’nda daha da hissedildiğini dile getirdi. “Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve Almanya Başbakanı Scholz gibi liderler, Avrupa’nın geleceğini şekillendirecek vizyon eksikliğine sahip,” şeklinde konuştu.
Putin’in 2007 Münih Konferansı’ndaki Öngörüleri
Güller, Rusya Devlet Başkanı Putin’in 2007 Münih Güvenlik Konferansı’ndaki konuşmasına atıfta bulunarak, “Putin, tek kutuplu dünyanın sona erdiğini ilan etmişti ve bu, artık Avrupa’nın da kabul ettiği bir gerçeklik haline geldi,” dedi. Güller, Avrupa’nın kendi güvenlik politikalarını yeniden gözden geçirmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin Rolü ve Avrupa İlişkileri
Güller, Türkiye’nin Avrupa ile ilişkilerinin her zaman tartışmalı olduğunu belirterek, “Türkiye hiçbir zaman Avrupa Birliği’nin üyesi olmayacak,” dedi. Türkiye’nin Ortadoğu ile Avrupa arasında bir tampon ülke olarak görülmesinin, göç sorununa çözüm arayışı içinde olduğunu ifade etti.
Ukrayna Oligarklarına Dikkat
Güller, Ukrayna’daki ABD destekli oligarkların çıkarlarının, Ukrayna halkını maalesef büyük zararlar uğrattığını dile getirdi. “Bu durum, bölgenin ve Avrupa’nın yararına bir çözüm yolu bulmayı gerektiriyor,” dedi. Yeni dünya düzeninin inşası sırasında, masada yer kapmanın ötesinde, sorunların köklü bir biçimde ele alınması gerektiğini savundu.
