Hürmüz Boğazı, yaklaşık 33 kilometrelik dar bir geçiş olarak Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasında stratejik bir köprü işlevi görür. Karanlık bulutlar arasındaki güncel gelişmeler, geçişin kapanması ihtimalini tartışmaya açarken, kapanış süresinin kısa olacağı yönündeki açıklamalar da gelince etkilerin belirsizliği sürüyor. Küresel petrol arzı için hayati bir geçiş noktası; Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve İran’dan çıkan yakıt ve doğal gaz sevkiyatlarının büyük kısmı burada yol alıyor ve bu akışın çoğu Asya pazarlarına ulaşırken özellikle Çin’e odaklanıyor.
Enerji uzmanları, boğazdaki gerilimlerin petrol fiyatlarında anlık ve sert hareketlere yol açabileceğini vurguluyor. Bölgedeki askeri hareketlilik, küresel enerji arz zincirinin kırılgan yapısı nedeniyle bu etkileri daha da büyütüyor.
İran–Iraq Savaşı’nın gölgesinde Hürmüz’ün kapanması, 1980’lerden beri gündeme gelen ve geçmişte fiilen uygulanmasa da sıkça dile getirilen bir senaryo olarak değerlendiriliyor. Bu kez, Tahran ile Washington arasındaki gerilimler arttıkça, bu adımın küresel ekonomiye olan mesajı daha net görülüyor. ABD’nin İran’a yönelik askeri seçenekleri masada kalırken, İran da küresel piyasalar için riskli bir sinyal vermiş durumda.
CENTCOM’dan henüz resmi bir açıklama gelmedi Bölgede varlık gösteren United States Central Command (CENTCOM) şu anda konuyla ilgili bir bildiri yayımlamadı. Fakat geçmiş tatbikatlar sırasında yapılan uyarılar, güvensiz ve profesyonel olmayan manevraların çatışma riskini artırabileceğine işaret etmişti.
Enerji piyasalarına olası etkiler Ekonomistler, boğazda kısa süreli bir kesinti bile olsa arz beklentilerini değiştirebilecek ve petrol fiyatlarını yukarı yönde tetikleyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriyor. Bu dar geçidin uzun süreli bir krizle karşı karşıya kalması durumunda sadece enerji maliyetleriyle sınırlı kalmayan, küresel enflasyon ve navlun ücretlerinde de dalgalanmalara yol açabilir.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi arasında kalan dar bir sığlık olarak, dünya petrol ticaretinin merkezinden geçer. Ülkeler arası tansiyonlar bu dar boğazdan geçiş sürelerini ve güvenliğini doğrudan etkiliyor. Kapatma halinde beklenen süreye ilişkin açıklamalar, kararın kapsamını ve tanker akışını nasıl şekillendireceğini belirleyecek.
Arz dengeleri üzerinde küresel etki Boğazdan geçen akışın büyük bir kısmı Asya pazarlarına, özellikle Çin’e yönelik olduğundan, herhangi bir aksama hem fiyatları hem de navlun maliyetlerini hızla değiştirebilecek bir etkiye sahiptir. Enerji uzmanları, kısa vadeli dalgalanmaların bile uzun vadeli beklentileri etkileyebileceğini ifade ediyor.
Geçmişten dersler Hürmüz’ün kapanması ihtimali, İran-Irak Savaşı döneminde sıkça konuşulan ancak uygulanmasıyla sonuçlanmayan bir gündemdi. Bu kez Washington ile Tahran arasındaki tansiyonun yükselmesi, liptiğe yeni boyutlar kazandırıyor ve küresel ekonomiye yönelik risk mesajını güçlendiriyor.
Kamu açıklamaları ve askeri yetkiler CENTCOM’un resmi bir açıklama yapmaması, taraflar arasındaki belirsizliği koruyor. Önceki uyarılar, riskleri azaltmak için dikkatli ve profesyonel manevraların sürdürülmesi gerektiğini belirtiyordu.
Hürmüz Boğazı, dar yapısıyla dünya enerji akışında kilit bir rol oynuyor. Kapanış ihtimali, kapanma süresinin uzunluğuna bağlı olarak küresel piyasaları derinden etkileyebilecek bir risk barındırıyor. Taraflar arasındaki siyasi mesajlar ve askeri hareketlilikler, bu geçişte güvenlik risklerini artırıyor.
Enerji arzında dalgalanmalar Kısa bir kesinti bile petrol fiyatlarını hızla yukarı çekebilir ve Çin dahil büyük alıcıların enerji maliyetlerini yükseltebilir. Böyle bir durumda enflasyon baskıları güçlenebilir ve navlun maliyetlerinde artış görülebilir.
Notlar Bölgede mevcut durum, CENTCOM’un henüz net bir açıklama yapmamasıyla belirsizliğini koruyor. Uzmanlar, istikrarlı bir yaklaşım için taraflar arasındaki iletişimin sürdürülmesini ve askeri gerilimlerin kademeli olarak azaltılmasını savunuyor.
