ABD ve İsrail’in 28 Şubat’tan bu yana sürdürdüğü baskın politika karşısında İran’ın Körfez’deki askeri hedeflere yönelik operasyonları devam ediyor. Bu süreçte ABD üsleri ve petrol tesislerinin vurulması, bölgede yatırım iklimini olumsuz etkilerken Avrupa ülkelerinde enerji tedarikine dair derin endişeler artıyor. İç kamuoyunda kazananlık görüntüsü hedefleyen bazı aktörler ise savaşın çıkışını kolaylaştıracak bir çözüm sunamıyorlar.
Prof. Dr. Barış Doster ile İran’ın, ABD ve İsrail karşısında nasıl konumlandığını ve gelecek senaryolarını konuşuyoruz. İran’ın tarihsel bir devlet geleneğine sahip olması, birkaç rakiple aynı şekilde tasfiye edilemeyeceğini düşündürüyor. İran, iç ve dış dinamikleriyle çok katmanlı bir yapı sergiliyor; 93-95 milyonluk nüfusu ve geniş coğrafyası, tek bir müdahale ile tasfiye edilemeyeceğini işaret ediyor.
İran’ın Körfez’deki ABD üslerine ve petrol altyapısına yönelik saldırıları, bölgede yatırımcı güvenini zedeliyor ve bu durum bölge ülkelerinin ekonomik cazibesini sorgulatıyor. Avrupa ve ABD arasında bir güven bunalımı derinleşiyor; bazı yetkililer, Batı’nın ortak çıkarlarını ve önceliklerini yeniden düşünmek zorunda kalıyorlar. Bu çatlaklar, enerji politikaları ve jeopolitik hesaplar üzerinde kritik etkiler yaratıyor.
İsrail ve ABD’nin tehdidi altında olan İran ise savaşın uzamasını kendi lehine çevirmek için çeşitli senaryoları değerlendiriyor. Doster’e göre, yalnızca ABD’nin desteği olmadan İsrail’in uzun süreli bir savaş sürdürebilmesi zor; çünkü sınırlı stoklar ve uluslararası baskılar gereğince hızlı bir ilerleme sınırlı kalabilir. Ancak bu durumda İran’ın kara kuvvetleriyle karşı karşıya gelmenin ne kadar sarsıcı olabileceği konusunda dikkatli olunmalı.
İranlı kara kuvvetlerinin deneyimi, 1979 sonrası yıllarda Irak ile yaşanan uzun savaşlardan edinilen tecrübelerle şekillenmiş durumda. Kara operasyonları, İran için riskli ve maliyetli olabilir; fakat tamamen imkânsız değildir. Doster, sahada olacak rekabetin, hava savunması, istihbarat ve lojistik gibi unsurlar tarafından belirlenen bir tablo çizeceğini vurguluyor. Harg Adası özelinde yapılan planlar ise özellikle ekonomik ve stratejik olarak önemli; ancak bu bölgede de belirgin bir mukavemetle karşılaşılması muhtemel.
Türkiye-İran sınırında ise füze düşmesi iddiaları ve olası sahte bayrak senaryoları konuşuluyor. Her iki tarafın da tarihsel ve stratejik dengeleri gözeterek hareket ettiği, karşılıklıanjak dostluk ve düşmanlık ilişkilerinin ötesinde “dengeli rekabet” ilkesi etrafında yan yana durmayı sürdürdükleri belirtiliyor. Türkiye ve İran’ın bu dönemde doğrudan bir çatışmaya girmekten kaçınacağı, ama sınır bölgelerinde gerilimin zaman zaman tırmanabileceği öngörülüyor. Bu süreçte dezenformasyon riski de yüksek; gerçekler ve iddialar arasındaki sınır, kamuoyunun dikkatli analizini gerektiriyor.
