Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi, İran’ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması (NPT) kapsamında kalmasının akıllıca olduğunu belirtti. Ancak bu kalışın anlamlı olması için İran’ın yükümlülükleri eksiksiz yerine getirmesi gerektiğini vurguladı. Grossi, UAEA Yönetim Kurulu toplantısının ardından yapılan açıklamada, İran’daki bazı nükleer tesislere erişimde hâlâ sorunlar bulunduğunu dile getirdi. İran NPT üyesi olduğu sürece bu tesislere erişimimizin sağlanması gerektiğini ifade eden Grossi, Tahran’ın konuyla yapıcı bir yaklaşım sergilediğini sözlerine ekledi.
NPT’de kalmanın olumlu bir adım olduğuna işaret eden Grossi, şu sözlerle devam etti: NPT’de kalmak akıllıca bir karar, ama bu kararı sürdürebilmek için yükümlülüklerin tamamının yerine getirilmesi şarttır. Şu an olması gereken seviyede ilerleme kaydedilmiyor. Bu çok önemli bir konudur. Zenginleştirilmiş uranyum stoklarının bazı saldırıya uğrayan tesislerde bulunduğunu ve bunun İran tarafından da kabul edildiğini ifade eden Grossi, bu konunun Tahran ile yapılan son görüşmelerin merkezinde olduğunu belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın nükleer denemelerle ilgili görüşlerine değinen Grossi, ülkelerin kendi kararlarını aldığını vurgulayarak “Nükleer silahların artırılması ve bu yöndeki açıklamalar, NPT rejiminin istikrarını ve gücünü tehdit eder.” ifadelerini paylaştı. Ayrıca nükleer testlerin izlenmesinde başka kuruluşların da rolü olduğuna dikkat çekerek, “Daha az nükleer silahın bulunduğu bir dünya, daha güvenli bir dünyadır.” şeklinde konuştu.
İran’ın UAEA’ya İsrail’e dair bilgi iletildiği iddiasına ilişkin olarak Grossi, bu tür iddiaları doğrulayacak herhangi bir kanıt olmadığını ve UAEA’nın böyle bir bilgi paylaşımında bulunmadığını belirtti. İran ise UAEA’ya yönelik açıklamalarında, İsrail’e ait tesislere ilişkin bilgilerin yalnızca UAEA’nın erişimine açık olduğu ve bu bilgilerin kötüye kullanılamayacağını savundu. Eslami, saldırının Tahran’daki bir araştırma reaktörü yakınındaki yakıt üretim tesisine yönelik olduğunu ve bu bilgilerinin UAEA tarafından paylaşıldığını ileri sürdü. Ayrıca, reaktörün barışçıl amaçlarla, özellikle hastaneler için radyoaktif ilaç üretiminde kritik bir rol oynadığını vurguladı.
NPT nedir? 1970 yılında yürürlüğe giren NPT, nükleer silahların yayılmasının önüne geçmeyi ve nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılması için güvence sağlama hedefini taşır. Üç ana amacı; silahların yayılmasını engellemek, mevcut silahları azaltmak ve barışçıl nükleer enerji kullanımını güvence altına almaktır.
