Ortadoğu’daki gerilimin enerji piyasalarına etkisi, Avrupa Birliği üyesi ülkelerde akaryakıt fiyatlarının nasıl yönlendirildiğine dair yeni müdahale politikalarını tetikledi. Tüketicileri ve işletmeleri koruma amacıyla bazı ülkeler kar marjı sınırlamaları, tavan fiyat uygulamaları ve benzeri araçları gündeme taşıdı.
İTALYA dizel fiyatlarının litre başına 2 euro sınırını aşmasıyla başlayan süreçte, nakliye sektörü 20-25 Nisan tarihlerinde greve gitme kararı aldı. Hükümet, benzin ve dizelde litre başına 25 euro sent, LPG’de ise kilogram başına 19 euro sent geçici ÖTV indirimi uygulamaya koydu. Bu tedbirlerin bütçeye yaklaşık 417 milyon euro maliyet getirmesi bekleniyor ve süresinin uzatılması üzerinde çalışmalar sürüyor. Ayrıca yük taşıyıcıları ve balıkçılar için istisnalar da sunuldu.
ALMANYA 1 Nisan’dan itibaren akaryakıt istasyonlarında benzin ve dizel fiyatlarının günlük olarak yalnızca bir kez artmasına izin veriliyor; indirimler ise gün içinde istenildiği saatte yapılabiliyor. Böylece daha önce sıkça görülen 20-50 kezlik fiyat dalgalanmalarının önüne geçilmeye çalışılıyor. Ayrıca kartel denetim otoritesi güçlendirilmiş durumda. Ancak şu an için vergi indirimi öngörülmüyor. ADAC verilerine göre Super E10 benzinin litre fiyatı yaklaşık 1.778 euro, dizel ise yaklaşık 1.746 euro seviyesinde seyrediyordu ve bu düzeyler kriz öncesi dönemlerin üzerinde kalmaya devam ediyor.
AVUSTURYA Nisan ayında iki aşamalı bir paket devreye alındı. Benzin ve dizelde litre başına 5 euro sentlik geçici mineral yağ vergisi indirimi uygulanıyor; ayrıca tedarik zincirinde kar marjı için üst sınır konuldu. Kriz öncesi seviyelerin yüzde 50’sinden fazla artarsa müdahale yetkisi devreye girecek. Bu önlemlerin pompalar üzerindeki etkisinin toplamda yaklaşık olarak litre başına 10 euro sentlik düşüş sağlayacağı öngörülüyor. Paket, 25 Mart’ta parlamentoda onaylandı.
ÇEKYA Hükümet, akaryakıt mağazalarının kar marjlarını doğrudan sınırlamaya yöneldi: litre başına azami ekleme 2,50 Çek kronunu geçemeyecek şekilde belirlenmiş durumda. 8 Nisan’da yürürlüğe giren bu düzenleme, spekülatif fiyat artışlarını engellemeyi hedefliyor. Ayrıca dizeldeki ÖTV de geçici olarak düşürüldü.
SLOVAKYA Özellikle Polonya’dan gelen araçların ucuz yakıt almak için ülkeye girişine karşı önlemler gündeme geldi. Mart ortasından itibaren yabancı plakalı araçlar için dizel fiyatları artırılabilir durumda ve bu fiyatlar, komşu ülkelerin (Çekya, Avusturya, Polonya) ortalamalarına göre belirleniyor. Örneğin 1,83-2,01 euro/litre aralığında bir fiyat uygulanabiliyor. Ayrıca bu araçlar için doldurma miktarına sınırlama getirildi: Tek depo ve en fazla 10 litre bidon dolumu mümkün. Önlemler 30 gün süreyle geçerli ve uzatılabilir; ancak benzin ve yerli sürücüler bu uygulamadan etkilenmiyor. Avrupa Komisyonu bu adımların AB mevzuatıyla potansiyel çelişkiler taşıdığını belirtti.
POLONYA Doğrudan tavan fiyat uygulamasını benimseyen Polonya’da akaryakıt için azami perakende fiyatlar Enerji Bakanlığı tarafından günlük olarak belirleniyor. 31 Mart’tan itibaren ise KDV yüzde 23’ten yüzde 8’e ve ÖTV ise AB’nin izin verdiği asgari seviyeye çekildi. Amaç, vergi indirimlerinin aracılar üzerinden tüketiciye yansımasını doğrudan sağlamaktır. Tavan fiyatın ihlali halinde 1 milyon zlotiye kadar para cezası öngörülüyor. Düzenlemenin en az Nisan ortasına kadar yürürlükte kalması planlanıyor; daha sonra uzatılabilir. Maliye üzerindeki yük yaklaşık 1,6 milyar zloti olarak tahmin ediliyor. LPG konusunda yaklaşık 3 milyon LPG’li araç sahibinin paket dışında bırakılması eleştirilere yol açtı.
FİYATLAR HALA KRİZ ÖNCESİ SEVİYELERİNİN ÜZERİNDE AB ülkelerinin uyguladığı bu adımlara rağmen akaryakıt fiyatları, küresel enerji fiyatlarındaki son hareketler öncesi seviyelerin üzerinde kalmaya devam ediyor.
