Münih Güvenlik Konferansı bu yıl sadece küresel krizlere dair diplomasi platformu olmakla kalmadı; Batı’nın güvenlik mimarisinin kendi iç çelişkileriyle yüzleştiği bir vitrine dönüştü. ABD’nin küresel rolüne ilişkin belirsizlikler, Avrupa’nın stratejik yön arayışını ve Suriye’deki değişen dengeyi ikinci plana atmazken; İran-ABD gerilimi, konferansın mesajlarının satır aralarında belirgin bir şekilde hissedildi. Uzun yıllar ABD’nin koşulsuz desteğine dayalı güvenlik vizyonu, çok kutuplu dünyaya geçişle birlikte ciddi bir sınavla karşı karşıya kaldı; sahadaki güç dengeleri ile masadaki söylemler arasında kopukluk daha net göründü. Münih, Batı’nın kendi kurduğu düzenin sürdürülebilirliğini tartışmaya açtığı yeni bir döneme işaret etti.
Radyo Sputnik’te yayımlanan Ismet Özçelik’le Ankara Farkı programına konuk olan Hacettepe Üniversitesi Milletlerarası Hukuk Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Erdem İlker Mutlu, Münih üzerinden Avrupa’nın güvenlik paradigmasındaki kırılmaları, ABD’ye karşı bağımlılığın zayıflamasını ve İran-ABD gerilimini değerlendirirken şu tespitleri öne çıkardı: “Avrupa, Trump’ın politikalarına tam karşı duruş sergiliyor.”
Mutlu, Münih’i Avrupa’nın ABD’nin politikalarına karşı bir meydan okuması olarak gördüğünü belirtti. Suriye’de etkisi azalan aktörler üzerinden durumu dengelemeye çalıştıklarını ifade ederken şu sözleriyle devam etti: “Toplantı adeta mahşer yeri gibiydi; herkes oradaydı. Suriye yönetimini çağırıp Dışişleri Bakanı Şeybani ile Mazlum Abdi’leri bir araya getirmişler. Ancak bu, bazı aktörleri ayrı ağırlıyor gibi görünüyordu. Bu tablo, Avrupa’nın Trump politikalarına karşı bir meydan okuma olarak okunuyor.” Mutlu, Münih’in illüzyon dolu bir tablo olduğunu vurguladı; çok kutuplu dünyaya geçişin saklı kaldığını ve sahnelenen bu görünümün bir strateji değil, kolektif bir yanılgı olduğuna dikkat çekti. Küresel sermaye ve küreselcilerin, Avrupa yönetimleri üzerinden halklara yalanlar söylediğini söyleyen Mutlu, şu değerlendirmeyi ekledi: Münih’te yaşanan sahne, gerçekliğin yerini illüzyona bırakmasıydı. Rusya’ya karşı baskın bir yaklaşım sergilenirken, enerji paylaşımıyla ilgili hesaplar da yanıltıcı şekilde ele alındı. Şu anda ABD’nin geri çekildiği yönündeki açıklamaların ardından, Batı’nın Doğu’ya bakışı yeniden şekilleniyor ve bu bakış, bölgelerdeki güvenlik dengelerini de etkiliyor.
“İran ABD’nin karizmasını çizebilir” başlığı altında Mutlu, bölgedeki ABD askeri yığınağını ele aldı. İran’ın caydırıcılığını küçümsemenin yanlış olduğuna vurgu yaptı ve olası bir çatışmada İran’ın ağır bir karşılık verebileceğini, bunun ABD’nin küresel prestijini ve İsrail’in güvenliğini ciddi biçimde zayıflatabileceğini dile getirdi. Mutlu’nun aktardığına göre, Amerikan donanması bölgeye yoğunlaşmış durumda ve bu durumun diğer bölgelerde zayıflık yaratabileceği düşünülüyor. İran’ın kararlı bir iradeyle hareket ettiği ve Batı’nın bu gerçekliği idrak etmekte zorlandığına dikkat çekti. Batı’nın, İran’ın füze kabiliyetlerini durduramadığında Ortadoğu’ya dair genel tablo köklü biçimde değişebilir; savaşın genişletilmesi halinde bölgede siyasi ve coğrafi dengeler yeniden yazılabilir. Bu süreçte, Batı’nın Doğu Avrupa’yı da kapsayacak şekilde yaşam tarzı ve teknolojik gelişim kriterleri üzerinden önyargılı bakışlarının sonuçları, karar vericiler için önemli bir kaygı kaynağı olmaya devam ediyor.
