ABD’nin Trump yönetimi, Ukrayna krizini ‘stratejik bir yenilgi’ görüntüsü oluşturmadan masaya yatırmak için çaba gösterirken, karşısında militarist bir Avrupa buluyor. Trump’ın savaşın sona ermesi gerektiğine dair yaptığı peş peşe açıklamalar eşliğinde, Oval Ofis’te Vladimir Zelenskiy’i ağırlaması, bu durumu adeta bir ‘epik dramaya’ dönüştürüyor. Avrupa ise savaşın devam etmesi konusunda kararlı bir duruş sergileyerek zirve üstüne zirve düzenliyor.
Avrupa Komisyonu, Transatlantik ilişkilerde bir kayıp hissi ile, AB’nin Ukrayna’yı ve Avrupa savunmasını desteklemesi için 800 milyar avroluk kapsamlı planlar ortaya koymuş durumda. İngiltere ve Fransa, Avrupa’daki bölünmüşlük karşısında ‘gönüllülük temelinde’ ve ‘barış gücü’ anlatısı altında savaş planları peşinde koşarken, Trump yönetimini ikna etme umudunu taşıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, durumu Rusya’yı ve dünyayı ‘nükleer savaş’ ile tehdit etme seviyesine kadar getirmiştir.
ABD Başkanı Donald Trump, Kongre’nin iki kanadına hitap ettiği ilk başkanlık konuşmasında, Ukrayna’dan yalnızca Zelenskiy’den aldığı ‘barışa hazır olduğu’ iddiasını içeren bir mektuba yer verdi. Trump’ın gümrük savaşlarının ötesinde Çin ile ilgilenmemesi dikkat çekici bir durum. Ukrayna krizinde belirginleşen ‘Transatlantik çatlak’ ile Trump’ın Kongre mesajları, Avrupalıların ‘savaş zirvesi’ ve Trump’ın Ortadoğu hamlelerini, Prof. Hasan Ünal ile değerlendirdik.
Trump ve Yeni Dünya Düzeni
Prof. Hasan Ünal, Trump’ın çok hızlı ve kapsamlı işlere soyunurken, çok kutuplu dünya düzeninin nasıl işleyeceğine dair ipuçları verdiğini belirtiyor: “Trump’ın mesajları beklediğimden farklı değil. Ancak çok hızlı geldi ve kapsamlı şeyler söylüyor. Söylediklerini gerçekleştirme konusunda kararlı.” Ünal, Amerika’nın süper güç olma özelliği ile yeni dünya düzeninin içinde yerini alacağını vurguluyor.
Ünal, ayrıca Birleşmiş Milletler sistemine dayalı dünya düzeninin, Amerika tarafından aslında bozulmuş durumda olduğuna dikkat çekiyor. “Trump’ın getirdiği şey, bir düzensizlik değil, çok kutuplu dünya düzeninin nasıl işleyeceğine dair işaretler.”
Trump’ın Pragmatizmi ve Avrupa’nın Liberal Elitleri
Ünal, Trump’ın liberal çevreler tarafından ‘ne yaptığını bilmeyen bir lider’ olarak nitelendirilmesine katılmıyor. Soğuk Savaş döneminde ABD ile SSCB’nin diplomasiyi sürdürerek önemli krizleri atlattığını hatırlatan Ünal, Trump’ın politikalarının Amerika’nın çıkarları açısından tutarlı olduğunu vurguluyor:
- “Trump, Grönland, Kanada ve Panama Kanalı gibi stratejik bölgeleri istiyor.”
- “Soğuk Savaş döneminde Amerika ve Sovyetler düzenli olarak müzakere yapıyorlardı.”
Ünal, Biden yönetiminin ve kendilerini liberal olarak tanımlayan grupların Rusya politikalarının mantıksız olduğunu belirtiyor:
- “Bunlar ideolojik ve ırkçı bir yaklaşım sergiliyorlar.”
- “Avrupa ülkeleri ise, Rusya ile müzakere edilmesini ihanet olarak görüyorlar.”
Avrupa’nın Geleceği ve Türkiye’nin Rolü
Ünal, Avrupa’nın ABD ile dengeli bir ilişki kurarak Rusya ile ilişkilerini düzeltmesinin tek çıkış yolu olduğunu savunuyor. “Avrupa’daki liberal elitin tasfiyesi gerekiyor.” diyen Ünal, Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya’nın Türkiye ile birlikte hareket etmesi gerektiğini vurguluyor.
Ünal, Avrupa’nın mevcut politikalarının kendi çıkarlarına zarar verdiğini ifade ediyor. “Hiçbiri dönüp ‘Biz bir yerlerde yanlış yaptık’ demiyor.”
Türkiye’nin Stratejik Önemi
Türkiye’nin son dönemde askeri bağlamda anımsanmasını değerlendiren Ünal, “Son dakikada akıllarına geliyor, Türkiye’yi toplantıya çağırıyorlar.” diyerek bu durumun Avrupa için bir mesaj olduğunu belirtiyor. Ünal, Türkiye’nin stratejik önemini vurgularken, Avrupa Birliği’nin bazı devletlerinin Türkiye ile ilişkilerini gözden geçirmesi gerektiğini ifade ediyor.
Sonuç: Gelecek Senaryoları
Sonuç olarak, Trump’ın bu süreçte askerileştirme ihtimalinin zayıf olduğunu belirten Ünal, Ortadoğu’daki karmaşık durumu da gündeme getiriyor. “Trump, hem savaş istemiyor hem de İsrail’e tam destek vermek zorunda.”
Ünal, Ortadoğu’daki çatışmaların ve İran’ın durumu hakkında da şu değerlendirmeyi yapıyor:“Arap devletleri, Hamas sorununu çözmekte zorlanıyor.”
