Bir grup genç yetişkin üzerinde uygulanan iki haftalık hareketsizlik sürecinin ardından, kas dokusunun enerji üretimi ve metabolik yolaklarıyla ilgili moleküler değişiklikler izlendi. Katılımcıların her aşamada kas biyopsileri, görüntüleme ve güç testleriyle izlenen süreç, sonrasında aynı protokolün ikinci kez tekrarlanmasıyla pekiştirildi. Ayrıca yaşlı hayvanlar model olarak kullanılarak benzer bir deney tasarımı uygulandı; burada bir bacağı geçici olarak işlevsizleştirilip iyileşme süreci takip edildi. Bu çalışmada sadece kas hacmi ve kuvvetine odaklanılmayıp, binlerce genin aktivitesi, DNA metilasyonu paterni, enerji metabolizmasıyla ilişkili moleküller ve mitokondriyal DNA düzeyleri de analiz edildi.
Aynı hasarın genç ve yaşlı doku üzerinde farklı bir tepkiye yol açtığı gözlendi. Gençlerde ilk hareketsizlik dönemi enerji üretimini yöneten genlerin geniş çaplı baskılanmasına yol açtı; ancak iyileşme sürecinde çoğu önceki seviyesine döndü. İkinci hareketsizlikte ise moleküler yanıt, ilkine göre belirgin şekilde zayıfladı ve kas dokusu, yeni bir strese karşı aşırı tepki vermek yerine daha çok ayarlama kapasitesine sahip oldu.
Yaşlılarda tablo bu kez değişti. Tekrarlanan hareketsizlikte metabolik gen ağlarının baskılanması belirginleşti; protein yıkımı, doku sertleşmesi ve DNA hasarıyla ilişkili yollar önemli ölçüde yükseldi. Bu değişiklikler, biyolojik yaşlanmanın hızlandığına dair göstergelerle ilişkilendirildi. Ekip, kullanılmamaya bağlı atrofinin kas dokusunda hatırlanabilir bir şekilde ortaya çıktığını ve genç kaslar için genelde koruyucu bir mekanizma sunarken yaşlılar için zararlı bir duruma dönüştüğünü vurguladı.
Yaşlılar için ne anlama geliyor? Özellikle düşmeler, ameliyatlar veya uzun süreli hastane yatışları nedeniyle tekrarlayan hareketsizlik yaşayan yaşlılar için bu bulgular ciddi sonuçlar doğurabilir. Görünürde toparlanma sağlasa da moleküler düzeyde kas dokusunun daha kırılgan hale geldiği düşünülüyor. Her hareketsizlik dönemi, bir sonraki için biyolojik eşikte daha düşük bir değerle başlama ihtimali yaratabilir.
Uzmanlar, bu sonuçların sağlık takviyeleri konusunda tek başına karar vermeden önce bir profesyonel ile görüşmeyi gerektirdiğini belirtiyorlar. Çalışmanın Norveç Spor Bilimleri Okulu’ndan Daniel C. Turner ve Adam P. Sharples liderliğinde yürütüldüğü ve sonuçların Advanced Science dergisinde yayımlandığı ifade ediliyor.
