p>İran ile ABD arasındaki yükselen tansiyonun dizi gizli görüşmelerle düşürülmesini amaçlayan taslak metin ortaya çıktı. Mehr Haber Ajansı, Tahran heyetine yakın kaynaklara dayanarak, tarafların çatışmaları tamamen durdurmayı hedefleyen 14 maddelik bir anlaşma taslağı üzerinde çalıştığını öne sürüyor. Lübnan başta olmak üzere tüm cephelerde operasyonların sonlandırılması, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve ABD’nin İran’a yönelik yeniden inşa fonu olarak 300 milyar dolarlık bir destek sunması gibi başlıklardan oluştuğu iddia ediliyor.
Sputnik’in de aktardığına göre, bu taslak bölgesel dengeleri kökten değiştirecek nitelikte stratejik unsurlar içeriyor. Özellikle cephelerde kalıcı bir ateşkes ve deniz ablukasının kaldırılması hedefi öne çıkıyor. Taslağa göre taraflar, Lübnan dahil olmak üzere tüm bölgelerdeki askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak durduracak; ABD, İran’ın egemenlik haklarına saygı gösterecek ve içişlerine müdahale etmeyeceğini taahhüt edecek.
Yürürlüğe girer girmez 30 gün içinde Washington, İran’a yönelik deniz ablukasını tamamen kaldıracak ve bölgedeki askeri unsurları geri çekmeye başlayacak. Karşılık olarak Hürmüz Boğazı, İran’ın yasal düzenlemeleri ve denetim mekanizmalarına uyumlu biçimde yeniden ticari trafiğe açılacak. 300 milyar dolarlık yeniden inşa projesi çerçevesinde, ekonomik yaptırımların kaldırılması ve İran’ın finansal mekanizmalara erişiminin güvence altına alınması öngörülüyor. Ayrıca taslakta, İran’a yönelik tazminat niteliğinde bir fondan bahsediliyor; metinde “ABD ve müttefikleri, savaş ve yaptırımlardan etkilenen İran’ın yeniden imarına katkı sağlamalıdır” ifadesi yer alıyor.
Bir diğer önemli madde ise 12 milyar dolarlık varlık blokajının çözülmesi yönündeki öneri. Görüşmelere göre, ABD önce bu meblağı serbest bırakacak ve toplam serbest bırakılacak tutarın yarısını oluşturarak İran’ın uluslararası hesaplarına erişimini kolaylaştıracak. Nükleer program konusunda İran, NPT çerçevesinde nükleer silah üretmeme taahhüdünü yineleyip, 60 gün içinde BM Güvenlik Konseyi ile IAEA kararlarının tasfiye sürecini görüşecek. Bu aşamada ABD’nin bölgeye yeni askeri yığınak yapmaması hedefleniyor. Şeffaflık için ortak bir denetim mekanizması kurulması ve nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla uluslararası hukuka bağlanması planlanıyor.
Füzeler konusunun gündemde olmadığı notu, sızdırılan metnin dikkat çekici noktalarından biri. Burada vurgulanan ana başlıklar; zenginleştirilmiş malzemeler, uranyum zenginleştirme, yaptırımların kaldırılması ve ekonomik yeniden yapılanmaya odaklanıyor. İran’ın füze programı ile bölgedeki direniş gruplarına dair konular ise gündem dışı tutulmuş durumda. İran Dışişleri Bakanlığı ise metnin taslak halinde olduğunu ve nihai onay için ilgili kurumların incelemesine ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
