USC’nin öncülüğünde yürütülen geniş kapsamlı bir çalışma, 14 ülkeden ve 214 binden fazla yaşlı yetişkini kapsayarak demans riskini etkileyen değiştirilebilir faktörleri inceledi. Çalışma, AAIC 2026 konferansında sunuldu ve The Lancet Healthy Longevity dergisinde yayımlandı.
Analizde, 12 değiştirilebilir risk faktörü ele alındı ve eğitim seviyesi düşükliği, tansiyon yüksekliği, sigara kullanımı, obezite, depresyon, işitme kaybı, fiziksel hareketsizlik ve sosyal izolasyon gibi faktörlerin ülkeler arasında önemli farklılıklar gösterdiği görüldü. Örneğin orta-yaşlı Çinli bireylerde düşük eğitim etkisi %85,6 olarak hesaplanırken Amerika’da bu oran %12 olarak saptandı. Bununla birlikte ABD’de yüksek vücut kitle indeksi %44,9, Hindistan’da ise %13,3 seviyesinde bulundu.
Araştırmanın başyazarı Emma Nichols, değişkenlikler olsa da benzer risk kümelerinin çoğunlukla bir arada görüldüğünü vurguladı ve bunun önleme programlarının belirlenmesinde kilit olduğuna değindi: “Farklı ülkelerde risk etmenleri benzer şekillerde birleşse de bağlantılı sağlık sorunlarının ortak noktaları var.”
Çalışmanın bulguları, her ülkenin kendi sağlık sistemiyle uyumlu demans önleme programları geliştirmesi gerektiğini gösterdi. Özellikle diyabetle mücadele programlarının yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol gibi ilişkili riskleri de hedef alacak şekilde tasarlanması gerektiği ifade edildi. Nichols ayrıca, hastalığa yakalanma riskinin önceden belirli olmadığını; yaşam süresince karşılaşılan risk faktörlerinin değiştirilmesiyle bireylerin risklerini azaltmasının mümkün olduğunu hatırlattı. Toplumsal koşulların bu süreçte önemli bir rol oynadığı da vurgulandı.
Gelecekteki çalışmalar, uyku bozukluğu gibi diğer değiştirilebilir riskleri de incelemeyi ve özellikle Kenya ile Mısır gibi yeni ülkeleri kapsayacak şekilde kapsamı genişletmeyi planlıyor.
