ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı üzerinden süren diyaloglar, karşılıklı açıklamalarla belirsizliğin yeni bir evresine girdi. Washington, gemi geçişlerinin normale dönme yönünde yakın bir anlaşmanın yürürlüğe gireceğini belirtirken; Tahran ise doğrudan görüşme iddialarını reddederek yalnızca Umman üzerinden deniz güvenliği temelli teknik temasların sürdüğünü ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran yönetimini inceleyen tutumunu eleştiren ve Teh-ran’ın bir yandan görüşme talep ettiğini, diğer yandan kamuoyuna karşı müzakereleri inkar ettiğini ileri süren değerlendirmeler, Dış Politika Uzmanı Umur Tugay Yücel’in analizlerinde yer buldu. Yücel’e göre masada diplomasi devam ediyor olsa da güven eksikliği nedeniyle taraflar arasındaki temaslar kırılabilir bir zeminde ilerliyor.
“Trump’ın açıklamaları eski etkisini kaybetti; artık İran’daki duruşa odaklanmak gerekiyor” diyen Yücel, küresel kamuoyunun artık ABD’nin sert savaş söylemlerine eskisi kadar itibar göstermediğini belirtiyor. İran’ın caydırıcılığını koruduğunu ve ABD-İsrail’in hedeflerine ulaşamadığını savunan Yücel, şu sözlerle devam ediyor: “Trump’ın tutarsız ve agresif açıklamaları artık eski değerini yitirdi. İran’ın yanıtları ve tepkileri, uluslararası kamuoyunda daha belirleyici olmaya başladı.”
“ABD’nin İran’dan taviz koparacağını düşünmüyorum” görüşünü paylaşan Yücel, taraflar arasında hâlihazırda bir müzakere zemini bulunduğunu kabul etmekle birlikte bunun çok hassas olduğunu vurguluyor. İran’ın Hürmüz Boğazı konusunda geri adım atmama kararlılığının ortak siyasi irade olarak öne çıktığını söyleyen Yücel, masanın hâlâ var olduğunu ancak çok narin ve kırılabilir olduğuna dikkat çekiyor: “İran’ın bu bölgede geri adım atmayacağı yönündeki kararlılık, ABD ve müttefiklerine karşı dengeyi bozmayacak bir uzlaşıyı zorunlu kılıyor. Ancak ABD’nin herhangi bir taviz koparması halinde bile bu tavizler karşılığında vermeye istekli olması gerekecek.”
“ABD’nin imajı küresel anlamda sarsıldı” değerlendirmesinde bulunan Yücel, mevcut tabloya göre tarafların doğrudan kapsamlı bir savaş istemediğini ancak çatışmanın tamamen sona erdiğinin de rahatlıkla söylenemeyeceğini belirtiyor. İsrail’in doğrudan hedef olmaktan çıkması, buna karşılık ABD üsleri ve Körfez ülkelerinin saldırılardan etkilenmesi, uzun vadeli sürdürülebilirliği zorlayan bir tablo oluşturuyor. “ABD imajı küresel ölçekte oldukça yıprandı; dünyanın en büyük donanmasının hâlâ etkili olması gerektiğini söyleyen bir hava zayıflıyor.”
“Bu savaş, ABD için itibar kazanılması gereken bir süreç olarak görünmeye başladı” değerlendirmesinde bulunan Yücel, bölgedeki görünümün sabit bir barış yerine kontrollü gerilimin devamı yönünde şekilleneceğini öngörüyor. Sahada ve masada birçok senaryonun mümkün olduğuna işaret eden uzman, ABD’nin kazanmadığını, İran’ın kaybetmediğini ve tarafların isteklerinden vazgeçmediğini belirtiyor. Böyle bir tablo, kalıcı bir çatışmanın sonlanması yerine geçici uzlaşılar ve sürekli gerilim ihtimalinin hâkim olması yönünde bir eğilime işaret ediyor.
