Trump Yönetimi ve Transatlantik İlişkilerdeki Yıkım
Amerika Birleşik Devletleri’nde Donald Trump yönetiminin etkisi altında, Transatlantik ilişkilerde ciddi bir yarılma ve tartışma söz konusu. Trump, Ukrayna krizi bağlamında Biden yönetiminin tam tersine bir yol izleyerek, küresel ölçekte iki büyük güç olan ABD ve Rusya arasında müzakerelere kapı açmayı hedefliyor. 12 Şubat’ta iki ülkenin liderleri arasında gerçekleşen telefon görüşmesinden yalnızca bir hafta sonra, ABD ve Rusya heyetleri Suudi Arabistan’ın Riyad kentinde bir araya geldi. Bu buluşmanın ilk amacı, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin onarılması ve güven ortamının sağlanmasıydı.
Ancak Transatlantik’in Avrupa kanadı, Rusya’ya karşı uygulanan yaptırımlar ve diğer politikaların başarısızlığa uğramasına rağmen, Ukrayna savaşının devamı konusunda ısrarını sürdürüyor. Bu durum, aynı zamanda ‘değerler’ üzerine inşa edilen ortaklık anlayışını da zayıflatıyor; Trump ekibinin Avrupa’ya yönelik demokrasi, insan hakları ve sansür konularındaki eleştirileri bu bağlamda daha da belirginleşiyor.
ABD’nin Avrupa’daki ortaklarıyla karşı karşıya gelme durumu ve küresel paradigmada yaşanan dönüşümü Kırıkkale Üniversitesi’nden Doç. Merve Suna Özel Özcan ile değerlendirdik.
21. Yüzyılda İrrasyonel Hareketler
Doç. Merve Suna Özel Özcan, Amerikan hegemonyasına alışık olan küresel düzenin, Trump ile birlikte yeni bir döneme girdiğini ifade ediyor. Özcan, Trump’ın ikinci döneminin ilkinden farklı olacağına ve uluslararası ilişkilerde devletlerin rasyonel yaklaşımlarındaki dönüşümlerin beklenebileceğine dikkat çekiyor:
- “Uluslararası ilişkilerde devletlerin rasyonel yaklaştığına dair bir algı vardı, fakat artık böyle bir dünya yok.”
- “21. yüzyıl, irrasyonel hareketlerle dolu. Trump’ın liderliği, bu irrasyonelitenin bir parçası.”
- “Trump, deneyim kazandığı için daha ustaca bir yönetim sergiliyor.”
Trump ve Şirket Yönetimi
Özcan, Trump’ın Amerikan hegemonyasını şekil değiştirerek sürdürme çabasında olduğunu vurguluyor ve ABD Başkanı’nı “şirketini korumak için hareket eden bir aktör” olarak nitelendiriyor:
- “Trump, Amerika’yı bir şirket gibi yönetiyor. Bu, onun dış politika yaklaşımına yansıyor.”
- “Trump, geleneksel değerleri korumaya yönelik bir realizm sergiliyor.”
- “Trump’ın her adımı, kendi çıkarlarını koruma amacını taşıyor.”
Ukrayna Meselesi ve Çok Kutuplu Dünya
Özcan, Trump’ın Ukrayna konusundaki tutumunun tutarlı olduğunu belirtiyor:
- “Trump, çok kutuplu bir dünya düzeninin oluştuğunu farkında.”
- “Zelenskiy ile ilgili söylemleri, Biden dönemindeki açıklamalarla çelişmiyor.”
Avrupa’nın Dışlanması ve Karşılıklı Bağımlılık
Özcan, Biden yönetiminin karşılıklı bağımlılıkları yanlış anladığını ve bu nedenle Avrupa’nın süreçten dışlandığını savunuyor:
- “Trump döneminde savaş olasılığı düşük.”
- “Avrupa, enerji yaptırımlarında bumerang etkisi yaşadı.”
- “Avrupa, karşılıklı bağımlılıkları anlamadığı için sistemden dışlanıyor.”
Çatışmaları Dondurma Stratejisi
Küresel ticaret sisteminin sürdürülebilirliği için uzlaşı ortamının önemine dikkat çeken Özcan, Trump’ın şu anda çatışmaları dondurma politikası izlediğini belirtiyor:
- “Çin ile sıcak bir çatışma beklemiyorum.”
- “Trump, ticaret savaşlarına devam ediyor.”
Avrupa’nın Paradigma Değişimi ve Güçsüzlüğü
Özcan, Transatlantik ilişkilerinde büyük bir paradigma değişimi ve Avrupa’nın güçsüzlüğünden bahsediyor:
- “Avrupa, güçlü bir siyasi aktör bulmakta zorlanıyor.”
- “Macron, Avrupa’da liderlik iddialarını sorgulatıyor.”
- “Münih’teki zirve, Avrupa’nın zayıflığını ortaya koydu.”
Türkiye’nin Rolü ve Avrupa’nın Eleştirisi
Özcan, Avrupa’nın Türkiye’yi güvenlik boyutunda son dakika hatırlamasının sıkıntılı bir durum olduğunu vurguluyor:
- “Avrupa, Türkiye’yi son anda hatırlamamalı.”
- “Türkiye, sürecin başından beri aktif bir rol oynuyor.”
Sonuç olarak, Transatlantik ilişkilerdeki bu karmaşa, gelecekte daha fazla bölünme ve belirsizlik yaratma potansiyeline sahip. Avrupa’nın bu durumu ele alması ve gerçekçi bir yaklaşım benimsemesi gerekmektedir.
