ABD’nin Suriye özel temsilcisi ve Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın son açıklamaları, Suriye’nin idari yapısı konusunda federasyon benzeri bir yaklaşımın düşünülmesi gerektiğini öne sürdü. Barrack, “Bir federasyon değil ama onun biraz altında, herkesin kendi bütünlüğünü, kendi kültürünü, kendi dilini korumasına izin veren ve İslamcılık tehdidi olmayan bir yapı düşünülmeli” ifadelerini kullanarak, merkeziyetçilikten uzaklaşan bir modelin ihtimal dahilinde olduğunu belirtti. Washington Post’un haberine göre ABD’nin yapısal görüşlerinde bir kayma yaşandı ve Barrack’ın sözleri bu değişimi yansıttı.
Bir zamanlar Suriye için güçlü merkezi bir devlet gerektiğini savunan Barrack, şimdi adaleti merkezi otoritenin altına, federasyonun “bir tık altında” bir form üzerinde düşünülmesi gerektiğini ima etti. Barrack’ın bu değişim, azınlık taleplerine yönelik önceki tutumla çelişen ifadeler olarak değerlendiriliyor.
İsrail’in müdahalelerinin ve bölgesel aktörlerin etkisinin bulunduğu içinde bulunduğumuz süreçte Dürziler ile Arap aşiretleri arasında Süveyda’da yükselen çatışmalardan, Hizbullah benzeri unsurların bölgede güç göstermesinden ve SDG/J要P taktiklerinden bağımsız düşünemeyiz. Bu bağlamda, Barrack’ın ‘federasyonun altında bir yapı’ önerisi, Suriye’nin mevcut denge ve güvenlik kaygılarıyla nasıl uyum sağlayacak sorusunu gündeme getiriyor.
‘Ulus devletler Tehdit Olabilir’ başlığı altında Atabay’ın değerlendirmeleri, Barrack’ın sözlerinin Türkiye ve bölge ülkeleri açısından nasıl bir tehdit ya da fırsat penceresi açtığını tartışıyor. Atabay’a göre Barrack, ulus devletleri ve İsrail için potansiyel bir tehdit algısı üzerinden hareket ediyor olabilir; dolaylı yoldan Türkiye’yi de kapsayan bir skala üzerinde, ABD-İsrail ekseninin Suriye sahasını yeniden yapılandırma çabalarını yansıtıyor.
Atabay, Barrack’ın sahadaki aktörlerle uyumlu hareket eden bir yaklaşımla “federasyonun biraz altı” ifadesini kullanmasının, bir tür zaman kazanma ve alıştırma stratejisi olarak görülebileceğini belirterek, sahadaki dinamiklerin değişmesi halinde söylemlerin de evrime uğrayacağını ifade ediyor. Türkiye’nin birleşik bir Suriye yönündeki tercihiyle uyumlu olabilecek bir senaryo için ise merkezi otoritenin entegrasyonu ve ortak güvenlik çerçevesinin nasıl kurulacağı kritik olacak.
“Tom Barrack, ulus devletlerin İsrail için tehdit olduğunu söylüyor” vurgusuyla Atabay, Barrack’ın sözlerinin bölgede istikrarı korumanın ötesinde, bazı aktörlerin var olan güç dengesini bozma arayışına işaret edebileceğini belirtiyor. ABD-İsrail ekseninin bir zaman kazanma taktiğini sahaya yaydığını ifade eden Atabay, Türkiye’nin birleşik Suriye hedefinden sapmaksızın bu süreçte kendi ulusal güvenliğini korumaya odaklanması gerektiğini savunuyor.
‘Barrack’ın söylemi Öcalan’ın görüşleriyle paralellik taşır mı?’ başlıklı bölümde Atabay, Bilad-üş Şam ve Osmanlı millet sistemi söylemlerinin birleşik bir Ortadoğu vizyonuyla nasıl ilişkilendiğini değerlendiriyor. Türkiye’nin SDG’nin entegrasyonunu hedeflediğini, fakat SDG’nin bu yaklaşımı ortaklık olarak görmediğini hatırlatan Atabay, mevcut durumda Suriye’nin kuzeyinde olası çatışmaların ve güç paylaşımının, uluslararası koalisyonların desteğini nasıl etkileyebileceğini irdeliyor. İsrail’in bölgede istihbarat altyapısını güçlendirmesi ve Dürziler-Alevi-Nusayri gruplar arasındaki potansiyel meclis oluşumları gibi gelişmelerin, yeni bir iç savaş tehlikesini tetikleyebileceği uyarısı da metinde vurgulanıyor.
