Amerika merkezli CNBC’nin son yorumunda, İran’a uygulanan deniz ablukasının amacının petrol krizi ile ekonomiye baskı kurmak ve krizi sona erdirmek olduğuna dikkat çekiliyor. Ancak bu adımların İran petrolünün en büyük alıcısı olan Çin üzerindeki etkileri de kayda değer. Pekin’in tepkisi, abluka ile ilgili olarak “sorumsuz ve tehlikeli” nitelendirmesiyle dile getirildi.
Aynı dönemde ABD, Küba’ya yönelik fiili bir yakıt ablukası uygulama ihtimalini sürdürüyor. Washington’un, adaya petrol gönderen ülkeler üzerinde gümrük vergisi uygulanması yönünde tehditleri gündemde kalırken, uzmanlar bu iki gelişmenin Trump yönetiminin denizlerdeki otoritesine yönelik ortaya çıkabilecek meydan okumaları nasıl karşılayacağı konusunda sorular doğurduğunu belirtiyor. Özellikle ilerleyen günlerde beklenen Xi Jinping–Trump zirvesi öncesinde durumun daha kritik hale geldiği ifade ediliyor.
Hürmüz’de gerilim tırmanıyorHürmüz Boğazı’ndaki ABD ablukası pazartesi günü resmen başlatıldı ve 7 Nisan’da varılan ateşkes sonrası bile çatışmaların ciddi bir artış gösterdiği gözlemleniyor. Trump, perşembe günü İran’daki savaşın yakın zamanda sona erebileceğini söyleyerek, iki ülke arasında yüz yüze görüşmenin önümüzdeki hafta sonunda muhtemel bir kez daha gerçekleşebileceğini ifade etti.
Asıl risk: Çin bağlantılı tankerCNBC’ye konuşan Amerikalı risk danışmanı Brett Erickson’a göre en riskli senaryo, Çin bağlantılı bir tanker üzerinden ablukayı test etmek. ABD Hazine Bakanı’nın, İran savaşı sırasında geçici olarak verilen petrol satış iznini uzatmayacağını açıklamasıyla bu lisansın pazar gününde sona ermesi bekleniyor. Böyle bir durumda Çin rafinerilerinin İran petrolü için ana alıcı konumuna gelmesi öngörülüyor. Erickson şöyle açıklıyor: “Devlet aklınca İran’ın en anlamlı hamlesi, Çin bayraklı ya da Çin bayrağı taşıyan bir gemiyle ablukayı zorlama yönünde olabilir. Bu, Washington’ı son derece hassas bir konuma sürükler.” Şi–Trump görüşmesi öncesinde Çin bayraklı bir gemiye müdahale etmek, daha büyük bir tırmanış anlamına gelebilir ve bir geminin batırılması bile düşünülemez. Çin Dışişleri Bakanlığı ise Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı ve artan askeri varlığı, “zaten kırılgan olan ateşkesin zayıflama riski taşıdığı” bir adım olarak değerlendirdi.
