ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyaretinin ardından İran konusundaki sert mesajlar ve diplomatik manzara, küresel denklemde yeni bir gerilim periyodunun işaretlerini veriyor. Siyaset Bilimci Adem Kılıç, bu süreçte dünyanın diplomatik etkileşimlerinde bir kırılmanın yaşandığını belirterek, görüşme sonrası ortaya konan sonuçların pek de beklenen gibi olmadığını ifade etti.
Görüştüğü konular için üç hedefin ön planda olduğunu belirten Kılıç, ilk olarak gümrük tarifelerinin korunması için yeni bir ticaret ateşkesinin nasıl kurulabileceğini görmek istiyordu. Ancak bu amaçta istenen ilerlemenin sağlanamadığına dikkat çekti. İkinci olarak, Çin’in İran üzerindeki etkisini kullanarak Orta Doğu’daki çatışmayı sona erdirmeye çalıştığını ve bu baskıyı masaya koymayı umduğunu söyledi. Üçüncü hedef ise iç politika açısından güçlü bir liderlik izlenimini pekiştirmekti; ancak sonuçlar bu yönlü başarılı görünmedi.
Yeni soğuk savaş düzeninin ipuçları— Ziyaretin yankısı, rekabetin eski ve yeni biçimlerle sürüp gideceğini işaret ediyor. Çin ve ABD arasındaki gerilim, bir yandan ekonomik bağları tamamen koparamamaları nedeniyle kırılgan bir denge oluşturuyor; yatırım akışları sürüyor, teknoloji yarışında kıpırdanmalar sürüyor ve askeri gerilimi kontrol altında tutma amacı iki taraf için de geçerli görünüyor. Ancak üçüncü ülkeler üzerinden nüfuz savaşı giderek büyüyor.
İran ve müttefiklik bağları krizde— Çin’in İran’a karşı konum almasıyla Washington’ın saldırgan davranışlarını hızlandırabileceği kaygısı yükseliyor. Hürmüz bölgesindeki gelişmeler, İran’ın uranyum odaklı stratejisinin bu süreçte belirleyici bir rol oyanayacağı öngörüsünü güçlendiriyor. ABD’nin yakın ve uzaktaki ortaklarına zarar verebileceği endişesi ise Körfez ülkelerindeki güven bocalamasını artırdı. Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan gibi ülkelerin ortak güvenlik algılarında değişimler kaydeden yeni bir diplomatik pakt arayışları hızlandı; Avrupa ise kendi çıkarlarını koruma beklentisiyle hareket ediyor. Bu durum, Rusya’dan enerji akışında sıkıntı yaşayan Avrupa’nın da enerji güvenliğini farklı kanallardan düşünmesini tetikliyor.”
