İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Üyesi Abolfazl Zohrevand’tan Kritik Açıklamalar
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Abolfazl Zohrevand, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında gerçekleştirilen ikinci tur görüşmeler öncesinde önemli açıklamalarda bulundu. Zohrevand, ABD Başkanı Donald Trump‘ın, Umman’da gerçekleşecek olan iki ülke arasındaki görüşmelerden önce yaptığı açıklamalara dikkat çekerek, “Beyaz Saray‘ın Maskat’ta planlanan toplantı öncesinde tutumunu değiştirmesi oldukça dikkat çekicidir”
Zohrevand, ayrıca “İran ile çatışmaya girmek, ABD’nin bölgedeki çöküşünü hızlandırır. Trump yönetimi, Orta Doğu’da gerilimi tırmandırmak adına çeşitli açıklamalarda bulunurken, özellikle Umman’daki toplantıda tutumunu önemli ölçüde değiştirdi. Bu durum, ABD’nin bölgedeki stratejilerinin ne kadar değişken ve belirsiz olduğunu gösteriyor” dedi.
İranlı yetkili, ABD’nin Orta Doğu özel temsilcisi Steve Whitkoff ile yapılan görüşmelerin daha yapıcı ve ileriye dönük olduğunu belirterek, “ABD tarafı, İran’ın nükleer faaliyetlerinin askeri gelişmelere dönüşmemesi konusunda güvence almak istiyor. Bu doğrultuda, daha net ve uygulanabilir önerilerde bulunmayı planlıyorlar” ifadelerini kullandı. Ayrıca, Whitkoff’un ikinci tur görüşmelere “daha net bir gündemle” katılacağını öngördüklerini dile getirdi ve İran’ın kırmızı çizgilerini aşmayacak şekilde, güven arttırıcı adımlar beklediklerini vurguladı.
Geçmişte, Mart ayı başında ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney‘e bir mektupla ulaşmış ve İran’ın nükleer programı konusunda bir anlaşma yapmayı tercih ettiğini belirtmişti. Trump, aksi takdirde askeri müdahale tehdidinde bulunmuştu. Bu gelişmeler üzerine İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yanıt mektubunda ABD’nin nükleer müzakereleri reddettiğini ve yalnızca üçüncü ülkelerin arabuluculuğunda müzakere edilmesine açık olduklarını ifade etmişti.
Umman’da Gerçekleşen Dolaylı Görüşmeler ve Bölgesel Diplomasi
12 Nisan’da, Umman’ın başkenti Maskat’ta ABD Başkanlık Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Whitkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasındaki dolaylı görüşmeler düzenlendi. Bu görüşmeler, bölgedeki tansiyonu düşürmek ve diyalog kanallarını açık tutmak amacıyla gerçekleştirildi. ABD heyetinin, görüşmelerin olumlu ve yapıcı geçtiğini belirtmesi, bölgedeki diplomatik atmosferin yumuşamasına işaret etti.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, Umman Dışişleri Bakanı Badr al-Busaidi’ye, İran ve Amerikan heyetleri arasındaki iletişimi güçlendirmek ve sürdürülebilir diyaloglar kurmak adına gösterdikleri çaba için teşekkür etti. Ayrıca, İran ile ABD arasındaki ikinci tur görüşmelerin 19 Nisan’da gerçekleştirileceği bilgisini paylaştı.
Uluslararası Nükleer Anlaşma ve Güncel Durum
2015 yılında, İngiltere, Çin, Fransa, Almanya, Rusya, ABD ve İran arasında imzalanan Ortak Kapsamlı Eylem Planı ile İran’ın nükleer programının engellenmesi hedeflenmişti. Ancak, ABD Başkanı Donald Trump, Mayıs 2018’de bu anlaşmadan tek taraflı olarak çekildi ve yaptırımları yeniden devreye soktu. Bu adım, İran’ın taahhütlerini aşmaya ve nükleer faaliyetlerini genişletmeye başlamasına neden oldu.
İran, bu gelişmeler ışığında, anlaşma kapsamında aldığı taahhütleri kademeli olarak azaltmaya başladı. Özellikle, nükleer araştırma ve uranyum zenginleştirme seviyeleri üzerindeki kısıtlamalardan vazgeçti ve kendi kırmızı çizgilerini belirledi. Bu durum, bölgesel ve küresel dengeleri etkilemeye devam ediyor.
