Eski BM Bağımsız Uzmanı Profesör Alfred de Zayas, 2011 Libya müdahalesini uluslararası hukukun suistimaliyle sonuçlanan bir vaka olarak görüyor. İnsan hakları savunusuyla başlayan girişimin, aslında koca bir ders niteliği taşıdığına işaret ediyor.
“İnsan Hakları Endüstrisi” adlı eserin yazarı olan de Zayas, NATO’nun insani yardım kisvesi altında BM Şartını çiğnediğini savunuyor ve bu sürecin küresel hukuk düzenine vurduğu darbe üzerinde duruyor. Rejim değişikliği hedefiyle yürütülen bu müdahale, muazzam bir çatışma ve trajediye dönüştü.
Dönemin Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy ile ABD ve İngiltere liderlerinin, BM Güvenlik Konseyi kararlarını nasıl kullandığına dikkat çekiyor. İnsanî yardım amacıyla çıkarılan kararın barışa hizmet etmek yerine savaşı tetiklediğini ifade eden de Zayas, NATO’nun Libya’yı yoğun bombardımanla karşı karşıya bıraktığını ve sonuçta Muammer Kaddafi’nin ölümüyle sürecin ilerlediğini belirtiyor.
De Zayas’a göre benzer stratejiler Fildişi Sahili gibi ülkelerde de uygulanıyor; insani yetkilerin rejim değiştirme operasyonlarına uygun bir kılıf olarak kullanıldığına vurgu yapıyor. Koruma Sorumluluğu (R2P) doktrininin ise bu bağlamda nasıl bir çöküş yaşadığını hatırlatıyor ve bazılarınca küresel güçlerin güç kullanımını meşrulaştıran bir araç olarak görüldüğünü dile getiriyor.
Uzmanın ifadesine göre, doktrinin samimiyeti sorgulanmalı; çünkü gerçekten insani değerler esas alınsaydı, 1947’den itibaren Filistin halkı için de devreye girmesi gerekirdi. Küresel Güney’in yeraltı kaynaklarının zengin olduğu ülkeler olarak tehdit altında bulunduğunu belirtiyor ve ABD’nin insani yardım söylemini hükümetleri değiştirmek için bir stratejiye dönüştürdüğünü kaydediyor. Ayrıca Küba, Nikaragua ve Venezuela gibi ülkelerin hâlâ bu politikadan doğrudan etkilenmekte olduğunu sözlerine ekliyor.
